vorige avond

Guido Tent, wij kennen hem nog van de avond van november 2004 toen hijsamen met Sebastiaan de Vries van Sound Evolution een clock geproduceerd
door Guido Tent in een Marantz CD 17 Mk II speler heeft ingebouwd. Deze clock gaf een aanzienlijke geluidsverbetering.

De afgelopen avond hebben kunnen luisteren naar een van zijn nieuwste producten, een eigen ontwikkelde Cd-speler de 'Tentlabs DIY CD Player'.
Deze speler heeft een Philips CD pro MLF loopwerk en is modulair opgebouwd.
Meer over deze schitterende cd-speler is te vinden op www.tentlabs.com. Naast de cd-speler bestond de set uit de Tentlabs volumeregelaar (afstandbediend), klasse D versterkers, gebaseerd op de
Hypex klasse D modules (www.hypex.nl). Voorzien van de nodige modificaties uiteraard en Emsemble PA1 luidsprekers (www.savantaudio.com/pa1.html).
Via deze luidsprekers worden de Tentlabs ontwikkelde producten beluisterd en aangepast. Klein van formaat en groots in geluid stonden zij hun mannetje deze avond. Indrukwekkend.
Er is deze avond veel muziek gedraaid, een bekend spreekwoord zegt als de katjes muizen mauwen ze niet. En dat was dan ook niet zonder reden,
deze installatie klonk mooi en evenwichtig met een mooi stereobeeld.

Deze avond werd verzorgd door Miquel Blauw van Dion Audio. Miquel heeft het Audiovirus met de paplepel binnen gekregen. Hij heeft de opleiding ‘consumenten elektronica’ gekozen om met zijn passie professioneel bezig te kunnen zijn. Begin dit jaar heeft hij de grote stap genomen en Dion Audio opgericht. www.dionaudio.nl

Miquel richt zich voornamelijk op de wensen van de klant bij de bouw van de speakers of versterkers. Hij gaat hierbij uit van door hem ontwikkelde systemen en schakelingen die ook als kant en klare producten leverbaar zijn.

Het eerste, onder Dion Audio, gebouwde speakersysteem is uitgeleverd aan mede clublid Frans Volman. Frans heeft jaren gespeeld met Xanadu speakers en wilde een stap hoger spelen. Heel veel opties zijn de revue gepasseerd, maar de speakers die hij bij Miquel hoorde bevielen hem het beste. Voor ons een leuke primeur om dit systeem te mogen beluisteren.

Zoals gezegd, Miquel bouwt nog meer mooie dingen. Deze avond heeft hij de volgende producten meegenomen. luidspreker set bestaande uit twee M70 monitoren op stand in combinatie met de hierbij ontwikkelde SW400-23 actieve subwoofer en dus beschikbaar gesteld door medeclublid Frans Volman . De luidsprekers werden aangestuurd door de T-92 voorversterker en de D-170 klasse D eindversterker. Als bron werd een Xindak cd-speler ingezet.

Collega auteur Bart Teunissen zei er het volgende over: Vaak vind ik het moeilijk in woorden uit te leggen hoe een geluidsinstallatie klinkt. Dit keer kost mij dat geen enkele moeite. Ik heb namelijk een paar dagen mogen genieten (dank zij de giroloterij) van een viersterren arrangement in een ChâteuHotel + restaurant . Met name de maaltijden waren zeer bijzonder. Wat wij nu als muziek tijdens de afgelopen avond voorgeschoteld kregen smaakte (klonk) net zo goed. Er werd die avond veel verschillende soorten muziek gedraaid die dan ook allemaal goed op smaak werden weergegeven. Kortom viersterren met een nominatie voor vijfsterren.

Wat mij persoonlijk opviel was dat alles homogeen en in de juiste verhouding werd weergegeven, een uitgebalanceerd geluid. En uit ervaring weet ik dat dat één van de dingen ( en niet de makkelijkste) is die je in een set wil bereiken. Een veel gehoorde opmerking die avond was dan ook: als het eerste systeem van hem al zo goed klinkt, ben ik benieuwd wat er nog volgt!

Kortom een bijzonder set van een nieuw talent. Houd Dion Audio maar in de gaten.

Eli Borch van Beta Audioservices is importeur van W.L.M. luidsprekers (Wiener Lautsprecher manufactur). En wie binnen onze vereniging over W.M.L. luidsprekers heeft kan niet om Adriaan van Doorn heen. Hij is er helemaal aan verknocht.

Het eerste deel van de avond werd verzorgd door Eli Borch. Eli liet ons de Diva monitor luidsprekers van W.L.M. horen, aangestuurd door de fraaie ogende en klinkende Manley Stingray geïntegreerde buizenversterker. Met als bron de Harman Kardon cd-speler via een Audio Aero dac. De set klonk snel en levendig en zeker muzikaal. Het hoog kan iets gecorrigeerd worden via een draaiknop bij het filter. WLM levert daarnaast als accessoire een actief laagcorrectie filter. Hiermee kan de luisteraar het laag een beetje meer “aanzetten”. Het effect werd ook gedemonstreerd en bleek, logisch, erg opname afhankelijk. Voor veel meer slagkracht in het laag moesten we wachten tot na de pauze.

Het tweede deel van de avond werd door Adriaan van Doorn verzorgd met ondersteuning van de spullen van Eli. Adriaan’s voorliefde voor versterkers en WLM heeft ervoor gezorgd dat hij zich vanavond op het pad van de actieve luidspreker begeeft. Daarbij gebruikmakend van aparte versterkerprincipes voor de hoge tonen versterker en de lage tonen versterker. Beiden zijn volledig toegerust op hun eigen taak.

- luidsprekers zijn de Grand Viola van W.L.M. Met een actief scheidingsfilter van WLM.

De Grand Viola is door zijn hoogweergave unit met zijn karakteristieke spreiding gevoelig voor plaatsing in de luisterruimte. Het kantelpunt ligt op ongeveer 2000Hz.

Wanneer de plaatsing zorgvuldig gebeurt, klinkt deze luidspreker formidabel vooral zijn fraaie gedetailleerde weergave valt op. Het leek er soms nog wel op dat de hoog en laag sectie niet volledig op elkaar aansloten maar bij een ander muziekstuk was dit weer helemaal in orde. Het is wellicht met zo’n complexe opstelling ook lastig dit in korte tijd volledig goed af te regelen. In de loop van de avond ging het steeds beter, en kon je de potentie van het systeem goed horen. Het enthousiasme van Adriaan met zijn onconventionele benadering is iets dat we niet willen missen, evenmin als zijn anekdotes…. Zouden zijn mede flatbewoners geweten hebben dat er de voorafgaande avond nog een versterker van Adriaan in de fik stond als gevolg van een wat slordig uitgevoerde meting? Ik moet hier sindsdien steeds aan denken als iemand het over ‘Het warme buizengeluid’ heeft….

Menno is een oude bekende voor de AVMN. De meesten kennen hem wel, maar ook internationaal is Menno van der Veen een bekende. Diverse publicaties en boeken zijn er van zijn hand verschenen. En een ieder die wel eens met de bouw van buizenversterkers is bezig geweest zal info van zijn hand zijn tegengekomen.
Op dit moment draagt Menno veel van zijn kennis over aan zijn leerlingen van de door hem opgerichte opleiding genaamd de Tubesociety Buizenacademie. Hierdoor hoopt hij voor opvolging te zorgen. Voor wie interesse heeft, hij houdt op de laatste zaterdag van de maand open huis in de Tubesociety sociëteit in Zwolle Zie hiervoor zijn website www.mennovanderveen.nl waarop nog veel meer interessante info staat.

Zoals het in de aankondiging van deze avond stond vermeld, zou het weer een interessante avond worden. En dat klopte.
Menno begon met een zeer interessante lezing waarin de samenhang tussen de gehoorgevoeligheidskromme en het oplossend vermogen van de uitgangstrafo werd uitgelegd. Met andere woorden; hoe blijven de microdetails hoorbaar? Aan de hand van enige grafieken en meetresultaten werd dit duidelijk gemaakt. Voor deze signaal overdracht is het nodig dat de magnetische bewegelijkheid in het kernmateriaal van de trafo kleiner dan 0,00000000001 tesla moet zijn wil deze in staat zijn de kleinste hoorbare details door te geven. Daarbij werd duidelijk dat deze zienswijze ook een mogelijke verklaring geeft voor de verschillen tussen verschillende versterkerschakelingen. En hierbij blijken de Single Ended ontwerpen er beter af te komen. Hetgeen in de praktijk ook door veel luisteraars wordt ervaren en misschien niet helemaal werd begrepen. Deze benadering kon wel eens het begin van inzichtvorming zijn voor andere producten, zoals condensatoren… De door Menno ontwikkelde trafo’s presteerden overigens buitengewoon goed in dezelfde metingen, hetgeen nog eens aangeeft dat dit zeer hoogwaardige producten zijn, en onmisbaar voor een goede buizenversterker. Een lezing waar menigeen nog lang over na heeft kunnen denken, en waarvan wij in Hooglanderveen (of all places) de primeur hadden. In mei hoopt Menno de resultaten op de AES-conventie in Wenen te kunnen presenteren

Vervolgens is met de meegebrachte set een demo gegeven.
De voorversterker die de studenten van de Tubesociety opleiding hebben gemaakt. Daarachter de 2 x 73 Watt monoblock eindversterkers met de EL156
eindbuizen en de speciale VDV-GIT80 trafo's. Van voor- en eindversterkers staat de elektronica staat volledig beschreven in de Elektuur Special December 2006.
Als luidsprekers gebruikte hij de kleine Tannoy Reveal monitors. En de oude vertrouwde fantastische Wadia-speler en converter. De cd-speler van Guido Tent was helaas niet beschikbaar.

Inmiddels is er wel het een en ander aan ons voorbijgetrokken op het gebied van apparatuur, maar wat hier even werd neergezet hoorde wel bij de top. Er zijn speakers gedemonstreerd die beter zouden moeten zijn en dat geldt zeker voor de gebruikte kabels, om nog maar te zwijgen van de speakerstands (zie foto’s). Ook de cd-speler zal tegenwoordig zijn meerdere herkennen in nieuwe ontwerpen. Maar als het dan zo goed, muzikaal en dynamisch en precies klinkt, dan moet dat wel voor een heel groot deel door het versterkerduo komen. Menno was zeer trots op de door zijn leerlingen ontworpen en gebouwde pre-amp, en terecht, die was samen met de door de meester zelf gebouwde eindversterker in staat een diepe indruk achter te laten…In autoland is het al jaren bekend dat het kleine Nederlandse Donkervoort het andere topmerken knap lastig maakt op de diverse disciplines die daarvoor gelden. Deze Vanderveen versterkers doen waarschijnlijk hetzelfde met de grote buizenversterkermerken…..

Het nieuwe jaar werd ingeluid met een bijzondere demo door Rudo Meijer van Audiosense ( http://audiosense.nl/ )

Op deze avond hadden wij een primeur: er is namelijk in Nederland nog niet eerder met een DEQX gedemonstreerd.

Een DEQX bestaat uit een dac, equalizer en een (actief) cross-over. Voor een uitgebreide technische uitleg moet je even naar de site van Audiosense. Deze avond werd door Rudo vooral de werking van het actieve filter gedemonstreerd. Met behulp van de uitgebreide software en een PC kunnen diverse parameters gecorrigeerd worden. Eerst wordt er een meting gedaan met de bijbehorende microfoon. En zoals gezegd kan het signaal dat door de DEOX loopt gecorrigeerd worden. Dat kan voor elke luidsprekersysteem tot aan actief aangestuurde speakers (per DEOX maximaal 3 units) waarbij de DEOX tevens actief filter wordt. Hiermee is het mogelijk een lineaalrechte frequentiekarakteristiek in de huiskamer te realiseren, en ook tijdcorrectie op de verschillende speaker units behoort tot de mogelijkheden. Een en ander wordt ingesteld en afgeregeld met de bijbehorende software. Dat afregelen lijkt een hele klus maar het resultaat mag er zijn. Ondanks dat de door Rudo Meijer nog niet ingespeelde of beter gezegd voor het eerst spelende AudioSense 3-weg luidsprekers ontwerp klonk het zeer homogeen. Als bron was er een andere primeur: de cd speler ontwikkeld door Tentlabs, met uiteraard de diverse separaat gevoede klokken van Guido Tent. De luidsprekerunits (Scanspeak) werden aangestuurd door zes Hawk klasse-D eindversterkers. Na een goede uitleg van Rudo Meijer en een fascinerende blik achter de schermen van het afregelen, kon er muziek gedraaid worden. Rudo had een muziekcatalogus waaruit de zaal fragmenten kon kiezen. De luidsprekers waren pas een paar uur af! Rudo had die middag de demospeler van Guido onvangen (ergens op een station!) en de set Hawk eindblokken waren ook minder dan 24 uur bij elkaar!!!

Kortom het leek wel een bijeenkomst van topmuzikanten die daarvoor nog niet eerder met elkaar gespeeld hadden. Rudo verdeelde de muziek en de muzikanten onder leiding van DEOX speelden hun nummers, eerst nog wat onwennig maar na een uurtje toch wel zo als het toppers betaamt, snel, dynamisch, gecontroleerd en gemakkelijk, alsof ze elkaar al jaren kenden. We waren die avond getuige van een bijzondere bijeenkomst van bijzondere producten waar we vast nog meer over gaan horen en lezen. Het was het de rest van de avond genieten van muziek

Donderdag 21 december zaten wij niet in ons vertrouwde honk De Dissel, maar even verderop in Hoevelaken in een prachtig nieuw pand bij importeur Servi-Q (. www.servi-q.nl). Servi-Q is importeur van ondermeer Canton, T+A, TEAC en Eclipse en Oehlbach.

We werden gastvrij ontvangen door eigenaar Henk Geurtsen en zijn team bestaande uit Jasper van Boekel, Marice Kolders en Martijn Nesenberend. De koffie stond al klaar . Toen we allemaal binnen waren hebben we eerst een korte introductie gekregen over het pakket en de benadering van Servi-Q. Vervolgens werd groep in tweeën gesplitst. Servi-Q beschikt namelijk over een prachtige thuis-bioscoopopstelling met een bijzondere Fujitsu HDTV 3-LCD projector waar 1920x1080 in progressive scan op beleefd kan worden.

En dan niet alleen DVD-HD of Blue Ray maar ook op digitale VHS-band. Het speciale materiaal via de digitale VHS-band liet een schitterend beeld zien met een ongekende hoge resolutie. Door die hoge resolutie leek het vooral bij een bewegend beeld alsof je door een venster naar buiten keek! Zo echt. Het wordt beleefd als 3D.

Daarnaast hebben wij in de presentatieruimte naar een opstelling met zowel elektronica als luidsprekers van T & A (http://www.taelektroakustik.de) geluisterd. De luidsprekers zijn zeer bijzonder omdat het eigenlijk twee systemen zijn n.l. voor het laag een transmission Line en voor het hoog een elektrostaat. Dick Steffens (Interludium) had speciaal voor de gelegenheid een selectie bijzondere cd’s uitgeleend, en onze Roel heeft hiervan de tracks laten horen en de achtergrondinfo gegeven.

Kort gezegd: tijdens deze avond zijn niet alleen onze oren maar ook onze ogen door het prachtige beeld en geluid goed aan hun trekken gekomen.

We willen Henk en zijn team graag bedanken voor de zeer gastvrije ontvangst, en goede verzorging. Het was een bijzondere

Zoals gezegd, werd er begonnen met de spikebases. Type 900, Ten opzichte van de standaard messing onderleggers (om de vloer niet te beschadigen) was er een duidelijk waarneembare verbetering, het type daarna, de 909, deed dat nog eens een keer. En het 3de model, de 999, bracht zoveel dat Ed het mogelijk achtte, de speakers verder uit elkaar te plaatsen. Bij de mensen thuis kon dan meestal de ideale gelijkzijdige driehoeksopstelling gemaakt worden. Bij deze opstelling bevinden beide luidsprekers en de luisteraar zich alle drie op dezelfde afstand van elkaar. Dit is exact de opstelling waarop een stereo-opname wordt gemaakt/afgemixt.

Louis Timmers van Eltim audio, vertegenwoordiger van het Israëlische luidsprekermerk Morel gaf de afgelopen avond een lezing over een aantal componenten van Morel.

Het filter is voorzien van backlack(bl71)- en foliespoelen (cfc14), mcap, mcapzn en sup8 condensatoren van Mundorf en inductievrije weerstanden.
Na een paar minuten luisteren was al duidelijk wat je met hoogwaardige componenten in een relatief kleine luidsprekerbehuizing kan bereiken. Luisterend met de ogen dicht heb je al gauw het idee te luisteren naar een veel grotere set luidsprekers. Het hoog was prachtig, zoek je een echt goede tweeter, probeer dan deze eens. Om meer te weten te komen over de technische kant van Morel en over Eltim audio kijk op site van Morel www.moreleurope.com en Eltim audio www.eltim.eu of www.eltimaudio.com . Als je interesse hebt voor de Gränna moet je contact zoeken met Eltim.

De Gränna speakers zijn inmiddels gemeten bij Speakerland in Oss. Het bleek dat de tweeters in fase geplaatst een (nog) vlakkere curve lieten zien. We zullen dit corrigeren in het ontwerp. Ook zal ik de gevoeligheid van de tweeter iets opschroeven, dat is nu iets te laag (puur gehoormatig bepaald in een woonkamer.......). Daarmee wordt ook de rimpel in het midrange gebied wat vlakker. Ook is de poort response niet meegemeten, vandaar de afval in het laag. De 120Hz dip wordt door de meetruimte veroorzaakt en is in alle metingen terug te vinden, ook negeren dus.
Zie meting (hier onder) Speakerland, front en 15 graden off-center meting. Zoals je ziet loopt de Supreme echt tot 20kHz en verder door. Niet sjlegt voor een 28mm softdome.....

Voor elke zelfbouwer van luidsprekers is de site http://www.humblehomemadehifi.com van Tony Gee een must.

Tony Gee gaat op deze site uitgebreid in op het zelfbouwen van luidsprekers. Voor Tony is het filter de belangrijkste ‘component’. Met ongeveer die stelling opende hij de avond. Voor velen is dit toch wel moeilijk te begrijpen. Wat is dan de rol van de units, de kast? Tony heeft het wat genuanceerd door uit te leggen dat je met een goed kast ontwerp en uitstekende units, in het filter nog steeds de mogelijkheid hebt om er een slechte, goede of zelfs uitstekende luidspreker van te maken.

In de lezing, voor de pauze, werden verschillende taken en uitvoeringen van het filter toegelicht.

Tony is vooral een liefhebber van zogenaamde seriefilters. De bekende tegenhanger hiervan is het parallelfilter. Beide filtertypen hebben voor en nadelen. Wat vooral duidelijk werd was dat een seriefilter niet eenvoudig goed te ontwerpen is. De eigenschappen van de filtercomponenten en units hebben hier een grotere invloed op elkaar. Tony’s ervaring is dat hij met seriefilters meer coherentie in het geluid kan bereiken. En dat is een belangrijke eigenschap voor een natuurgetrouw geluid, maar deze parameter is moeilijk te ‘ontwerpen’.

Zijn muzikale omgeving zorgt hierbij wel voor het juiste referentiekader. Het gehoor als het uiteindelijke meetgereedschap. Dus als alles meettechnisch in orde is: luisteren!

Na de pauze is ons een demo gegeven van een door Tony gebouwd en uitgekiend luidsprekerontwerp. Hierbij was het filter buiten de kast gehouden en daardoor makkelijk bereikbaar. Nogmaals, het hele filterontwerp was al geoptimaliseerd.

De belangrijkste condensator in het filter (denk aan de seriecondensator voor de tweeter) met de waarde 10μF, is vervolgens door verschillende andere fabrikaten met dezelfde waarde vervangen.

Het verschil in materiaal en opbouw leverde ook verschillen in klank en precisie en diepte en ruimte en…

Eigenlijk best verrassend veel eigenschappen van het geluid veranderden met het uitwisselen van die ene condensator. Om het effect toch onder de ongunstige omstandigheden merkbaar te maken, begon Tony met het verschil tussen de goedkoopste en de duurste 10μF condensator (prijsverschil een factor 100!). Maar het geluid ging ook mee van middelmatig naar uitstekend. Toen we gehoord hadden wat dit deed bleek het ook mogelijk de subtielere verschillen tussen de andere condensatoren waar te nemen.

Hierna begrepen we Tony’s stelling van het begin van de avond en snapten we ook dat Tony het tunen van een filter vergelijkt met toevoegen van kruiden bij een gerecht, je kan het op smaak brengen. Nu maar hopen dat de prijzen van merken zoals Dueland, een vergelijkbare ontwikkeling gaan doormaken als de specerijen uit de V.O.C. tijd. Ze zijn namelijk peperduur….

http://www.humblehomemadehifi.com/Cap.html Nogmaals, als je dus zelf een luidspreker(filter) wil bouwen/modificeren is deze internationaal bekend staande site een aanrader.

Tony Gee, de man achter “humblehomemadehifi.com” bleek een doe het zelf luidsprekerbouwer van het beste soort te zijn. Voor de pauze vertelde hij uitvoerig over eerste, tweede en derde orde seriefilters. Dat lijkt eenvoudige kost, maar bleek het beslist niet te zijn; naar zijn mening nog wat lastiger dan parallelfilters. Maar zeer de moeite waard, aangezien het o.a. een dynamischer geluid oplevert dan bij parallelfilters. Wel bepalen in seriefilters meer onderdelen het uiteindelijke geluidsmatige eindresultaat. Wie het hele verhaal van hem nog eens rustig wil nalezen, moet zijn site maar eens bekijken.

Na de pauze bleek, dat zijn theorie ook in de praktijk werkte. Een tweewegsysteem bestaande uit een Monacor mid-woofer en Morel tweeter klonk uitstekend. De condensatoren die we te beluisteren kregen, toonden duidelijk hoorbare verschillen. Ook hier weer dezelfde opmerking: je kunt de complete condensatortest nog eens rustig nalezen op zijn site. Zijn vergelijking tussen het optimaliseren van een filter d.m.v. de condensatorkeuze met zout en peper toevoegen aan het eten was een opmerkelijke. De discussie n.a.v. de klankverschillen gingen ook zo nu en dan in een vergelijkbare richting. Dus was dit een avond van Haute cuisine maar dan in audio.

Enkele interessante sites van DIY-luidsprekerbouwers:
http://www.humblehomemadehifi.com/ : de site van Tony Gee
http://www.nutshellhifi.com/ : Lyn Olsen is in de USA een autoriteit als luidsprekerontwerper. Zijn "Ariëls" zijn en worden over de hele wereld gebouwd en klinken zeer fraai (Weet ik uit eigen bouwervaring! R.R.) Ze zijn speciaal ontworpen voor buizenversterkers en hebben een hoog rendemant.
http://www.troelsgravesen.dk/DIY_loudspeaker_Projects.htm : De Tony Gee van Denemarken! Zijn ontwerpen worden zeer uitvoerig van begin tot eind beschreven.

De eerste avond na de vakantie stop, maar ook de eerste avond in de nieuwe dissel. En de avond werd verzorgd door een oude bekende: Bert Doppenberg oud-voorzitter van onze vereniging.

De ruimte die ons ter beschikking werd gesteld, is niet de definitieve ruimte. Daar was men nog niet helemaal mee klaar. Bert had ook nog een klein technisch probleem op te lossen, maar toen de zaal begon vol te lopen stond de set al lekker in te spelen. De opstelling van de set was gedicteerd door de plaats van de wandcontactdozen, bij de ingang! Het bestuur van AVMN probeert de volgende keer een verantwoorde oplossing geregeld te hebben.

Bert en Mathijs hebben na een korte toelichting de luistersessie gestart. Dat gebeurde dit keer met het commando ‘Enter’……Bert had namelijk de stukken muziek op een harddisk staan die hij bediende via z’n laptop. Voor alle duidelijkheid: de laptop fungeerde alleen als bediening. De rest was audiofiel gezien helemaal in orde; losse DAC met accuvoeding en dus een losse harddisk.
Gelijk maar even de rest van deze bijzondere set:
De "Swing" (hoornsysteem met compressiedriver) met actieve laagsectie
Aangestuurd door: Een Dell laptop met losse batterij gevoede DAC (TwinDAC+), Pink Faun 300B buizenversterkers. De versterkers zijn een ontwerp van Mathijs de Vries, die deze avond ook aanwezig was.
Netfilter en kabels zijn van Kemp Elektroniks.
Bijzonder is de volume regeling: een Django Transformator Volume Control (TVC) welke volledig passief werkt

We zaten ook te luisteren naar "de zaal". Bert en Roel kennen de set ook onder andere omstandigheden, en hadden gemengde gevoelens over het resultaat. In de zaal waren ook duidelijk verschillende waarnemingen te peilen, waardoor er nog wat van plaats gewisseld is.

Over de componenten kan je zeggen dat het zeer mooi is uitgevoerd, De dynamiek van een hoornsysteem blijft verbazingwekkend, en de akoestiek van de zaal is wellicht nog een spelbreker. Bepaalde mildere opnamen klonken zeer goed, maar als het hoog midden uithaalde werd het te hard. Bert liet horen dat als hij hard in zijn handen klapte, er een soort flutterecho klonk…..
Er worden nog gordijnen in de ruimten gehangen die dit moeten verhelpen.

Na de pauze hebben wij een vergelijk gedaan met de harddisk, en een "normaal" loopwerk, een Marantz CD17 MK 2 cd speler. Deze Marantz speelde al eens de hoofdrol tijdens de avond van 28 oktober 2004, toen Sebastiaan de Vries er, live, een TENT-klok in heeft gezet.
De Marantz leek wat milder, wat onder deze omstandigheden beter uitpakte. Het was voor ons een geslaagde avond en gelukkig dat een oude bekende met een hoop ervaring deze eerste avond wilde verzorgen. Er was een open discussie met goede suggesties. En dat is iets wat niet altijd zo vanzelfsprekend is. Bert en Mathijs bedankt!
En we zijn benieuwd hoe de volgende avond is, in waarschijnlijk een andere zaal.

De laatste audioavond voor de vakantie mag wel de meest muzikale avond van de AVMN genoemd worden. Wij hebben kunnen genieten van een meesterlijke presentatie over klassieke muziek door John Juijn. Terwijl de muziek ten gehore werd gebracht via de audio installatie van Leo Busscher, werd er informatie over de betreffende componist op het scherm getoond. Ook werd er toelichting gegeven over de opbouw van het orkest, het bereik van de verschillende instrumenten, de gebruikelijke aanduidingen in de klassieke muziek en vele andere leuke of interessante wetenswaardigheden. Een samenvatting in Word is hier te downloaden.

Muziekstukken wisselden elkaar af , en werden door John aan elkaar gepraat, ondersteund door foto’s en teksten op het scherm. Zo werden we meegevoerd door enkele eeuwen klassieke muziek. We hebben met zijn allen de hele avond genoten van een professionele presentatie.

Dat klassieke muziek hoge eisen stelt aan de apparatuur wisten we al. Ook hierbij was niets aan het toeval overgelaten. De set van Leo bestaat uit enkele zeer hoogwaardige componenten, waaronder een paar schitterende zelf gebouwde luidsprekers. Op deze manier kwam de gedraaide muziek volledig tot zijn recht. Het leverde Leo vele enthousiaste reacties op. De geweldige voorbereiding van John en de geperfectioneerde set van Leo leverde een eerbetoon aan de klassieke muziek op die we nog niet eerder hebben meegemaakt, het was een geweldige en een waardige laatste avond in de oude Dissel

Verslag audioavond 18 mei.Met Arie Kant, Hielke Scheper en Arno van de Voort

Arie Kant is voor iedereen een oude bekende, hij heeft al menig demonstratie verzorgd en enkele leerzame lezingen gegeven. Natuurlijk zijn enkele van zijn demo’s helemaal door hem zelf gegeven, denk aan de mini-monitor en het audiofiele PA-systeem. Maar doordat Arie participeert in diverse bouwprojecten heeft hij een behoorlijk netwerk opgebouwd. Deze ‘partners’ heeft Arie ook al meer dan eens naar onze club weten te lokken, en elke keer met veel succes.

Tussen al die relaties zitten naar blijkt ook mensen die kleine onbekende merken tegenkomen en die naar Nederland halen. Volgens Arie zitten daar dan zulke interessante dingen tussen die moeten op de club eens ten gehore worden gebracht.

Etalon is zo’n merk. Het komt uit Hongarije en de bouwer heeft al een lange staat van dienst. En dat is te horen. Arno van de Voort importeert deze producten en Hielke Scheper van Auditrade heeft de apparatuur voor deze avond ter beschikking gesteld. Ook de versterkers die gebruikt werden waren van hoge kwaliteit. De kleine Supraton van Etalon maakte grote indruk door het natuurlijke karakter en het grootse geluid. De grote Supraton had hetzelfde karakter en kon meer fundament neerzetten, wat wel te verwachten was. Het geringe verschil maakte het ontzag voor de kleintjes alleen maar groter. De conclusie is dat er toch veel merken zijn die bijzonder genoeg zijn om eens meer van te horen, maar die gewoonweg onbekend zijn. Te gek dat we als Audio-vereniging dit soort nieuwelingen kunnen beluisteren en zo op de hoogte gebracht worden van bijzondere producten. Ik ben benieuwd waar Arie de volgende keer mee langs komt….

Donderavond 27 april was nu wat je echt kan noemen een ouderwets gezellige avond plaatjes (vinyl) draaien. Als dan de avond verzorgd wordt door Tjako Fennema, die op een schitterende, humoristische wijze toelichting geeft op zijn platen, dan kan de avond helemaal niet meer stuk. Tjako had kort tevoren een zware eindversterker op zijn voet gekregen, waardoor hij op krukken liep, (tja, onze hobby is niet helemaal ongevaarlijk!). Tjako’s ongenuanceerde kijk op het fenomeen vinyl was ook erg leuk om te horen. Niet één en al de loftrompet over hoe goed analoog is maar ook kritiek op het omslachtige gehannes met microvoltjes, lagertjes, materialen, schoonmaakmiddeltjes en dergelijke. Maar….het heeft wel wat zo’n draaiende zwarte schijf, met mooie muziek.

Hoe Tjako in de platenimport is gerold en zijn avontuur bij Linn in Schotland, waren geweldige anekdotes. Tussen alle verhalen door was er net nog tijd om wat te laten horen.

Er zijn van een aantal lp’s tracks gedraaid op de set van Arend van Rossum van Audiotec, deze set bestond uit:

- loopwerk: "Origin Live Aurora Gold"
- arm: "Origin Live Encounter"
- voor meer info zie: www.originlive.com
- element: "Shelter 901"
- phono voorversterker: "Whest Audio PS.20"
- voor meer info: www.whestaudio.co.uk
- voorversterker: "AVI S21"
- eindversterker: "AVI S21 V.2"
- luidsprekers: "AVI Brio"
- voor meer info: www.avihifi.co.uk

Het audiorack, de luidsprekerkabels en de interlinks zijn van het merk "Townshend Audio" (zie www.townshendaudio.com)

Arend had een mooie set meegenomen, en met de hulp van wat ervaren luisteraars in (en kenners van) de zaal werden de speakers nog wat beter opgesteld. Vervolgens was goed te horen dat niet elke opnametechnicus het goed voor elkaar had, wat bij Tjako enig commentaar losmaakte en dit vervolgens staafde door een 50jaar oude geweldige opname te laten horen die toen met weinig middelen gemaakt werd.

Wim de Haan is een AVMN-lid van het aller eerste uur; uit de tijd dat onze audio-vereniging nog in Nunspeet zetelde. Bert Doppenberg was toen voorzitter, Carel Dieperink secretaris en de alom aanwezige Jan Mol leidde de avonden. De AVMN had toen nog een leuk clublad waar Wim regelmatig interessante (o.a. technische) artikeltjes voor schreef. Ook in de later ontstane “technische commissie” had hij zitting en was daar actief bij betrokken. En ook toen al demonstreerde hij tijdens avonden zijn ontwerpen en bleek dat hij een duidelijke en eigen mening had over audio en de techniek er omheen. Daaruit bleek, dat hij zijn eigen opvattingen had ontwikkeld en die praktisch wilde omzetten in ontwerpen en/of modificaties. Iedere keer weer bleek, dat hij zeer goed wist, waar hij mee bezig was en prima resultaten bereikte zoals de luisteraars van de laatste audio-avond ook weer konden constateren.

Wim de Haan had een aantal van zijn door hem hieronder beschreven zelfbouwprojecten meegenomen.

16AS7G pushpull versterker met een 5965 en een E88CC als driver buizen. Vervorming bij 10 watt is slechts 0.26%; versterker geeft 12.5 watt uit bij 1% vervorming. Deze resultaten zijn voor een 6AS7G ontwerp bijzonder goed te noemen. Versterker maakt gebruik van een Chinese uitgangstrafo van 'slechts' 15 $US; gezien de zeer goede en overtuigende geluidskwaliteiten van deze versterker, kan dit als 'onbegrijpelijk' omschreven worden.

6336A pushpull versterker zoals deze in AudioXpress Mei 2005 is gepubliceerd. Versterker werkt zonder tegenkoppeling, echter specs zoals vervorming en dempingsfactor zijn zeer goed te noemen. Zo loopt het frekwentiebereik van 4 tot 130 kHz.

De Nishiki hybride prototype versterker ingebouwd in een 25-jaar oude Sony versterker, driver buisjes zijn 6N1P types. Door gebruik van de onderdelen van een bestaande versterker zoals de kast, voedingstrafo en koelprofiel zijn de bouwkosten erg laag.

De Nishiki versterker in een meer 'volwassen' uitvoering. Driver trap bestaat uit een long-tail based 6N3P / 6N1P circuit, de koppelcondensatoren zijn audiograde ICEL PHC types. De uitgangstrap maakt gebruik van een zgn. quasi-complementaire configuratie, dit met enkel twee N-kanaal 2SC5200 transistoren. Voedingselco's zijn BH Slit-Foil types. Een weer andere variant hierop meet slechts 0.3% vervorming bij 100 watt, dit zonder overall terugkoppeling. Geluidsbeeld sluit perfect aan bij de DAC. Dit mag gebleken zijn uit de demo met de stem van Herman van Veen; het woord ‘plastisch’ is hierop zijn plaats, de speakers vervagen en je kunt heerlijk relaxed muziek luisteren.

Aansturing: Arcam CD transport met een custom-made gebalanceerde digitale uitgang. De externe DAC maakt gebruik van een Crystal evaluatie board; voedingselco's zijn enkel Black Gate FK en N types. Deze is doet alweer wat jaartjes dienst en is instaat om een prachtige soundstage neer te zetten, dit met een zeer levendig / dynamisch karakter. Voorversterker is ingebouwd, dit met een motorgestuurde volumepotmeter.

Hoewel op deze avond techniek de boventoon voerde hebben wij ook kunnen horen dat (zelfbouw) HighEnd niet duur hoeft te zijn. Wat vooral opviel was het prachtige ruime stereobeeld, menig dure HighEnd apparatuur kan hier een voorbeeld aannemen. Bijgevoegd, de evenwichtige klankweergave geeft het gevoel dat je voor een dubbeltje op de eerste rang zit.

Op deze avond hebben wij geluisterd naar twee geheel verschillende installaties. Beide installaties waren apart opgesteld in verschillende zalen. Voor deze gelegenheid is de ‘ploeg’ in tweeën gesplitst, zodat de ene helft voor de pauze in de grote zaal zat en de andere helft in de kleine. Na de pauze werd er geruild.

In de kleine zaal stond een installatie bestaande uit twee Kef reference 203 luidsprekers aangestuurd door apparatuur van Audiolab de 8000cd cd-speler, de 8000Q voorversterker, en twee 8000M mono eindversterkers.
In de grote zaal een installatie bestaande uit twee nieuwe Quad electrostaten de ELS 2905 deze werden aangestuurd door apparatuur van McIntosh bestaande uit de nieuwe sacd/cd-speler de MCD201, een primeur. En de C46 voorversterker met en de MC402 eindversterker.

Het was heel bijzonder om twee installaties tegelijk te kunnen beluisteren. Transtec heeft hierbij flink uitgepakt. De Quad/McIntosh installatie liet horen wat High End betekend, detail, betrokkenheid en muzikaliteit. In onze grote zaal moest de eindversterker er flink aan trekken. Het rendement van de speakers stelt wel eisen aan de versterker. Het resultaat was een zeer uitgebalanceerde en ontspannen sound.
In de kleine zaal stond een set met een aantrekkelijk prijskaartje, vergeleken met de grote zaal. De elektronica wordt op specificatie in China gebouwd. Het bevat, zoals in de aankondiging vermeld, de techniek en kwaliteit van Tag Mclaren producten in een voordelige verpakking. De prijzen zijn hierdoor ongeveer gehalveerd. Na wat aanloopproblemen in het bomvolle kleine zaaltje, (het hoog werd te sterk geabsorbeerd) liet Martin horen met welke precisie de Kef’s instaat zijn een afbeelding te plaatsen. Dat kan alleen als de elektronica dit goed aanbiedt, en dat doet dit setje perfect. Ik had de mogelijkheid om voor de drukte te luisteren en denk dat deze apparatuur menig liefhebber zal passen, krachtig en transparant met een zeer goede plaatsing.

Wat wellicht sommigen aan de aandacht ontsnapt is, was de presentatie van de Nevo SL universele afstandsbediening. Met deze ab kan elk component bestuurd worden, hiervoor is het touch screen en de nodige software ideaal om persoonlijke instellingen te programmeren. Ook kan men routines maken waardoor diverse apparaten achtereenvolgens inschakelen. Bijvoorbeeld om een dvd-film af te spelen schakelen behalve de dvd-speler ook de AV-versterker, subwoofer en beamer in, rolt het scherm uit, wordt de juiste ingang van de AV-versterker ingeschakeld en eventueel kan het licht in de kamer gedimd worden! Het is een prachtige ab voor een stevige prijs (e850,--), maar een uitkomst voor diegene die alles al heeft, en eigenlijk iets te veel heeft….namelijk afstandbedieningen.

Dankzij de grote diversiteit en kwaliteit was het al met al een zeer geslaagde en bijzondere avond.

Verslag Donderdag 26 januari: de Lyra van “W.L.M.-loudspeakers” en meer.

Niet vermeld in de aankondiging is dat wij ook geluisterd hebben naar de Reference 3A luidspreker type: Royal Virtuoso. Een van de bijzonderheden van deze luidspreker is de behuizing, die is gemaakt van Corian, een vrij harde kunststof met zeer goede akoestische eigenschappen. Deze luidspreker werd deze avond aangestuurd door CS 600 buizenversterker van Leben, welke omschakelbaar is voor 6L6GC (36watt) buizen of 6CA7 (EL34) (28 watt) wij hebben hem in de 6L6GC schakeling gehoord. Hoewel de Reference een monitor luidspreker is, -van monitor luidsprekers wordt vaak gezegd dat zij analytisch en wat minder muzikaal zijn- , is dit een luidspreker waar het prettig is om naar muziek te luisteren. Voorwaarde is wel dat de rest van de keten ook prima in orde is.

Na de pauze werden de Lyra luidsprekers van W.L.M. op de door Adriaan gebouwde versterkers aangesloten. De W.L.M. kan via een actief filter met een eindtrap per unit spelen. Hiervoor had Adriaan twee buizenversterkers meegenomen en leverde Jan het actieve filter. Deze luidspreker met een hoog rendement (98 db) heeft een typische hoogunit, verder is er niet veel bekend over de precieze werking van deze hoogunit (geheim van de smid). Er wordt een mal bijgeleverd om de draaibare hoogunits goed uit te richten.

We hebben deze combinatie niet lang kunnen beluisteren omdat een versterker het begaf. Door de Leben CS 300, een kleinere broertje van de CS 600 (2 X 12 watt), in te zetten konden we toch nog een goede impressie van dit systeem krijgen. Gezien het hoge rendement van de Lyra kan je met minimale versterking, zoals met buizen, een groot geluid neerzetten. Al met al weer een leerzame en leuke ervaring met bijzondere producten.

Verslag audioavond 15 december door Jeroen Hansma met Resolution Audio en A.T.C

Himp is een jonge onderneming die bezig houdt met de import en distributie van de merken ATC, Sunfire en Resolution Audio. Deze merken hebben allen een geheel eigen benadering van de audio-markt.

ATC is ontstaan in de professionele studio-wereld waarvoor ze voornamelijk weergevers bouwen. En is van daar uit ook 'huiskamervriendelijke' weergevers gaan bouwen. Bijzonder zijn vooral de actieve speakers. Daarvoor heeft ATC ook nog twee voorversterkers in het programma.

Sunfire is een merk van Bob Carver en is vooral bekend van de zeer compacte subwoofers met long-throw units en waanzinnig krachtige verstekermodules (meer dan 2500W). Daarnaast heeft Sunfire zeer fraaie Home-Theatre Preamps in het programma.

Resolution Audio tot slot lijkt een fraai midi setje, echter de inhoud van de kleine kastjes is zeer afwijkend van wat we gewend zijn. De cd-speler (Opus 21) bestaat uit het loopwerk met da-converter en voorversterker met in de 2de module een externe voeding waarin ook de bediening en display is onder gebracht. De bijpassende (eind)versterker (S 30)maakt eveneens gebruik van dezelfde voeding en kan dus ook alleen maar werken in combinatie met de cd-speler. De mooie compacte kastjes kunnen tot slot op elkaar geplaatst worden waarbij de nodige verbindingen geïntegreerd zijn, dus geen losse draden! Speakers eraan en spelen maar!

Wij hebben deze avond geluisterd naar de actieve luidsprekers van ATC, de SCM 100 ASL (zie voor specificaties http://www.atc.gb.net/sm100/scm100.html) en de SCM 10-2 ( zie http://www.atc.gb.net/scm10-2/scm10-2.html) . Hoewel beide luidsprekers uiterlijk behoorlijk verschillen, de één 100 liter inhoud en de ander 10 liter inhoud, is er gehoormatig vrijwel geen karakterverschil. Later werd overgegaan op een andere voorversterker, de pre-out van de cd-speler Opus21, van resolutionaudio. Het was wel duidelijk hoorbaar dat er een andere voorversterker was aangesloten. De ATC pre-amp is ca. 6000 euro tegen over de ca 4000 euro voor de Resolution CD-pre-amp. Uiteraard loopt het laag van de SCM 100 wat verder door.

Al met al een geslaagde avond, waarin ook duidelijk werd dat een actief luidspreker systeem duidelijk ook zijn voordelen heeft, zeker als je, zoals hier, te maken hebt met een luidspreker systeem met speciaal daarvoor ontwikkelde units en eindversterkers.

Op de DIY-dag in Zutphen van vorig jaar hoorde ik een zeer interessant verhaal van de bevlogen Menno van der Veen over een nieuw type uitgangstransformator. Zijn ronde ringkern trafo’s zijn ondertussen al weer bijna zo’n tien jaar op de markt en bij vele buizenliefhebbers bekend. Als je Menno een beetje kent, kon je dus zo langzamerhand verwachten, dat hij zichzelf weer een nieuwe uitdaging had gesteld. Geen misselijke uitdaging bovendien, want hij heeft nu een uitgangstransformator ontwikkeld die in principe voor ieder buizenontwerp geschikt is; wat voor configuratie je ook bedenkt! Dat geeft voor de buizenhobbyïst ongekende mogelijkheden tot experimenteren. Eindelijk kun je Single Ended vergelijken met Push Pull of Ultra Lineair of ieder andere configuratie, die je kunt vinden of bedenken.

Aan de hand van z’n laptop gekoppeld aan een beamer liet hij een groot aantal verschillende configuraties zien. Op basis van:
- Waar loopt de stroom?
- Welke S.E-mogelijkheden hebben we?
- Welke Basis Balans mogelijkheden zijn er?
- Hoe regelen we de lokale tegenkoppeling?
toonde hij een zeer groot aantal verschillende configuraties. Wat de eindbuizen betreft hoef je je ook geen zorgen te maken, want de meeste zijn toepasbaar.

Blijft natuurlijk de grote vraag: Wat klinkt er van al die configuraties nou eigenlijk mooi? Alleen die zijn de moeite waard om misschien te bouwen en uit te proberen. Menno gaf wat adviezen, maar je zult zelf ook moeten gaan experimenteren en bouwen. Er zijn namelijk meerdere goede, maar “Ieder voordeel heb z’n nadeel”. Dat bleek ook weer toen we twee configuraties hadden beluisterd. Uiteindelijk zul je zelf je favoriet moeten kiezen. De eerste configuratie die we te beluisteren kregen was PP- Pentode, de tweede de PP-UL + CFB (Push Pull-Utra Lineair + Cathode Feed Back). Na het beluisteren van de beide configuraties waren er o.a. de volgende opmerkingen over de PP-UL + CFB: Het laag is gecontroleerder, meer definitie, meer micro-informatie (maar volgens anderen juist weer niet!), meer ruimtewerking, stemmen beter te verstaan, iets minder spectaculair. Er werd een opname van Onno Scholze gedraaid, waarvan de stemmen bij de PP-Pentode vreselijk klonken en bij de PP-UL + Peode zeer fraai.

Deze twee cofiguraties waren min of meer uitersten van elkaar, maar denk nu niet dat je nu dus weet wat je moet bouwen. Er zijn nog meer fraaie.

Menno heeft zijn eigen website: www.mennovanderveen.nl en het is zeer de moeite waard daar eens heen te surfen. Je vind daar een stukje van zijn verhaal. Helaas zijn de vorige delen niet meer aanwezig; misschien nog ergens via het web op te vragen.

Volgend voorjaar komt zijn volgende boek uit. In het eerste deel ervan beschrijft hij de volledige theorie over zijn uitgangstrafo’s. In het tweede deel van het boek worden een groot aantal configuraties uitvoerig en praktisch beschreven.

Wat kosten die bijzondere trafo’s eigenlijk? Niet gek kijken of lachen: (ex btw) 69,- Euro per stuk. Je kunt bij hem ook nog een speciaal voor dit project ontworpen voedingstrafo aanschaffen. Die kost (ex btw) 65,- Euro!

Door ziekte kon helaas de aangekondigde avond met Jeroen Hansma niet doorgaan. Wij hebben de toezegging dat wij die avond nog te goed houden. Maar dank zij een van de meest enthousiastelingen onder ons…. Adriaan van Doorn hebben we toch een vooral muzikale avond gehad Adriaan zorgde voor de volgende installatie:

CD speler/recorder Marantz CDR631. DAC Audio Aero Prima upgraded met cryogene 6021 buisjes en High performance 100 nF koppelcondensatoren. Deze DAC heeft analoge en digitale ingangen en is door de geïntegreerde volume en balance regelingen tevens een high-end voorversterker. Proto eindversterkers van de tweede generatie, dwz de trioden zijn aangestuurd door het signaal van de DAC .Parallel aan elke triode is een pentode in klasse "B", deze worden aangestuurd door de kathodestroom van de triode, dwz pos.stroom-koppeling,dit geeft een zeer snelle trap met lage uitgangsimpedantie.
Luidsprekers de ouwe trouwe Tannoy D700. Alle verbindingen zijn kabels van het merk Neutrik.

Tot aan de pauze werd de allernieuwste SACD van STS gespeeld, deze heeft Fritz de With speciaal voor deze avond bij Adriaan gebracht. Op
deze SACD staan de volgende titels:

Wij hebben een flink aantal tracks van deze sacd gehoord. Na de pauze was er gelegenheid voor de liefhebbers met hun eigen schijven, zoals Adriaan dat aankondigde.

Zoals wel vaker gebeurd, waren de meningen over het resultaat verdeeld. De speakers stonden op het podium, wat misschien ook bijdraagt aan een andere muziek beleving. Iedereen zal het eens zijn dat elke clubavond is weer anders is, en gelukkig maar. Elke keer zijn we nieuwsgierig naar wat er neergezet wordt. En daarbij ging de avond deze keer bijna niet door. We willen Adriaan daarom nogmaals hartelijk bedanken voor zijn spontane optreden

Impressie van de avond van Donderdag 29 september met Dick Steffens en Hansted Audio

Stagebeeld, muzikaliteit, kracht en ruimtelijke resolutie waren de eerste vereisten waaraan voldaan moest worden. Uiteraard diende het systeem Mobiles muzikale mening te vertegenwoordigen en het signaal weer te geven, zoals de luisteraar dat thuis verlangt. Men was zo verguld met het eindresultaat, dat besloten is om de speaker ook op de consumentenmarkt te introduceren. Naast de hier beschreven speaker zit er ook nog een groter vloerstaand model in het programma.

Dick zou Dick niet zijn als hij niet met een uitgebreide cd collectie zou komen om deze luidsprekers muzikaal aan de tand te voelen. We hebben dan ook na een korte toelichting van Dick en Jesper over de OML-1 luidsprekers van Mobile Fidelity en de overige apparatuur van Jadis, de hele avond een echte luisteravond gehad. Dit is een set zeer goede luidsprekers waar weinig of geen commentaar op te geven is, want alles klinkt zoals het moet. En dat was de afgelopen avond zeker het geval. Wat vooral opviel was de goede samenhang over het frequentiebereik en vooral de rust in het geluid. Geen enkele vorm van scherpte was waarneembaar. Stemmen klonken heel natuurlijk. Deze kleine luidspreker is zeker niet bedoeld voor zo’n grote ruimte als waar wij ze beluisterden. Onder woonkamer omstandigheden zal het laag beter tot zijn recht komen en haalt men voor een zeer acceptabele prijs een geweldige set speakers in huis!

1.25” Silk Dome tweeter, 6.5” Mica/Kevlar geïmpregneerde papier conus woofer, frequentie response van 50Hz - 22kH, impedantie 6 Ohm, rendement 88dB en bi-wiring. De speaker is verkrijgbaar in vier verschillende uitvoeringen en is door zijn geringe afmetingen in vrijwel ieder interieur in te passen. Afhankelijk van de uitvoering 1300-1700 euro per paar. Garantie is 5 jaar.

Als je bij weergave van muziek gebruik gemaakt van een HiFi of High End installatie, dan is die opgebouwd uit verschillende componenten.
Welke componenten gebruikt worden, bepaald de eigenaar/koper van een installatie.

Er is echter één component dat altijd al aanwezig is en dat is: akoestiek. Elke luisterruimte, een zaal of een huiskamer heeft zijn eigen akoestiek. Toine Dingemans gaf een lezing over het begrip akoestiek. In samenwerking met Ron Ploeger van Callas-audio (http://www.callas-audio.nl ) werd een demonstratie gegeven van wat akoestiek beïnvloeding kan doen. De grote zaal was voorzien van tientallen “tube-traps”. Dat zijn cilindervormige elementen die de nagalm en reflectie van het geluid beïnvloeden. Behalve het optische effect, viel vooral op dat de ons welbekende ruimte kleiner klonk en het makkelijker was de muziek te volgen.. Toine vertelde dat er slechts vier begrippen een rol spelen in de akoustiek. Dat zijn: Ratio, Nagalm, Reflectiegedrag en de luisteropstelling.

De Ratio, is de afmetingverhouding van de luisterruimte. In een bestaande ruimte ligt die verhouding vast…. Niet altijd zegt Toine, soms kan een stevige voorzetmuur een ruimte met een slechte ratio omzetten in een met een goede ratio.

Nagalm, zou tussen de 0,4 en 0,6 sec moeten liggen en wel voor de hele frequentieband. Hierbij is het vooral lastig om het laag aan te pakken. Hoe lager de frequentie, hoe groter de maatregelen, en dat betekend dan volumineus, en waar laat je dat? Of als je te weinig nagalm in het laag hebt, hoe verkrijg je het dan? Laag-absorptie kan soms in de hoeken van een ruimte “onzichtbaar” opgelost worden.

De stukjes lezing van Toine werden afgewisseld met muziek van Ron. Hij draaide opmerkelijke fragmenten over een top-installatie opgebouwd met componenten van Bat en speakers van Genesis. De avond vloog om en de levendige discussies bevestigden maar weer dat we over dit onderwerp nog lang niet uitgepraat zijn.

Toine is helaas ook niet aan de toelichting van de laatste twee begrippen, reflectiegedrag en opstelling, toegekomen. Maar dat deed niets af aan de avond want die was zeer geslaagd!

De grootste indruk maakte de demonstratie van het verschil in geluid tussen met en zonder akoestisch materiaal. Naast het teruggekeerde “zaalgeluid” klonk de installatie opeens veel scherper. Het bleek al gauw dat één avond over dit onderwerp veel te kort is, daarom hopen wij dat Toine Dingemans bereid is nog eens terug te komen en dit “vergeten” component verder toe te lichten

Impressie van de avond van 26 mei met de set van Ron en met de medewerking van John en Leo

De avond van donderdag 26 mei was met recht een zeer muzikale avond te noemen. Dat kwam niet alleen door de muzikaal alles etende set van Ron, maar ook door de bijdrage van John Juijn en Leo Busscher.

Deze avond was ook Ernest Sparenburg aanwezig, Ernest (nog) geen lid had zijn zelfbouw interlink meegenomen (verder de Sparenburg RCA genoemd). De avond begon met het vergelijken van de interlinks Analysis-Plus Solo Crystal Oval XLR en de Sparenburg RCA. Al snel ging de algemene voorkeur uit naar de Sparenburg RCA en werd besloten de avond met deze interlink voort te zetten.

Vervolgens werd er veel muziek gedraaid, bijzonder was de bijdrage van John Juijn over de componist Dmitri Sjostakovitsj (1906-1975) zijn favoriete componist, waar hij interessant over vertelde. Hierbij werden de volgende fragmenten gedraaid:

1. Reilly’s Theme, uit toneelmuziek bij “De Wandluis” (1929) KCO o.l.v. Chailly, verzamel-CD klassiek voor U Philips 464103.
2. Uit symfonie 8 deel 3, Allegretto (1943) KCO o.l.v. Haitink, Decca 411616.
3. Uit strijkkwartet 3, deel 2 Allegro con moto 91946). Borodin Kwartet, Melodia/BMG 74321 40713

Na de Pauze gaf Leo Busscher een demonstratie van het modificeren van cd’s. Die modificatie houdt in: Het schuren (voorzichtig) van de zijkanten (buiten en binnen) van de cd en het zwarten met een viltstift van lichtdoorlatende oppervlakten van de cd.

Er zijn ook een aantal sites op het internet die informatie geven over het modificeren van cd’s deze zijn:

cd-speler: Mark-Levinson No390-S, versterker: Mark-Levinson No383, Speakers: Verity-Audio Fidelio Encore,
interlink: Analysis-Plus Solo Crystal Oval XLR en Sparenburg RCA, LS-kabel: Analysis-Plus Oval 8,
voedingkabels: CD: Tice, amp: DRAKA vulto-EMC mb 2,5mm^2

Van Perfect Performer hebben wij kunnen luisteren naar het model "soundstone 30"
Zoals de naam van het model al aangeeft hebben wij met iets van steen te maken.
En dat klopt de panelen van deze luidspreker zijn gemaakt van speksteen.
Hoewel door zijn gewicht (ruim 130kg) de kast duidelijk voelbaar aanwezig is, -zeker als je wilt experimenteren met de opstelling- merk je er bij de weergave niets meer van. Wat je hoort is alleen muziek en niet de behuizing. Dat komt voornamelijk door het gebruik van speksteen.
Een luidspreker waaraan je kan horen dat die met zorg is ontworpen.
Na een korte toelichting van Klaas Feenstra hebben wij kunnen luisteren naar een uitgebreid programma van muziek, muziek waarover Klaas ook nog een toelichting gaf.

"Tears of Stone" - The Chieftains
track 1: "Never Give AU the Heart" (with Brenda Fricker en Anlma) track 9: "Ve Rambling Boys of Pleasure" (Loreena McKennitt)

"Carmen Suite" (Georges Bizet), Orquestra Filharmonica de México, O.l.v. Enrique Batiz
track 5: Les Toreadors en track 7: Habañera

STS (Fritz de With) demo CD 1st edition mk II:
track 15: Bernard Beeftink: "FuU-range dry drums" track 1: Carmen Gomes and Friends: "Let's go get stoned"
track 7: Dick Broekema, orgel: "On the Air"

"Organ Spectacular", Jean Guillou, orgel:
track 2: "Récit de TIerce en taille" (Nicolas de Grigny)

"American Dreamer" - Songs of Stephen Foster - Thomas Hampson, bariton
track 2: "Jeanie with the light-brown Hair" track 3: "Hard TImes Come Again No More"

"Beautiful Dreamer" - Songs of Stephen Foster - div. artiesten
track 15: "Jeanie with the light-brown Hair" (Roger McGuinn) track 3: "Hard TImes Co me Again No More" (Mavis Staples)

"Leskowsky Albert:" Zene egy kiálitas hangszereire:
track 8: "Tárogatós Blues"

"The Fairy Queen" (Henry Purcell),The English Baroque Soloists & The Monteverdi Choir o.l.v. John Eliot Gardiner disc 1,
track 5: Ouverture, track 6: (1 e bedrijf) Song in Two Parts

"Paradise in Gazunkulu", Harry Belafonte:
track 3: "Skin to Skin" (duet met Jennifer Warnes)

"Gettin' to It", Christian McBride:
track 1: "In a Hurry" track 5: "Splanky"

"Faust" (musical), Randy Newman, James Taylor, Bonnie Raiit e.a.
track 1: "Glory Train"

"Scheherazade" (Rimsky-Korsakov), Symfonische Suite Opus 35:
track 4: (deel 4) "Feest in Bagdad -

Twee groepjes van negen man, de ene groep eerst naar Maarten en de andere naar Fritz en dan halverwege de avond wisselen. Kom je daar bij Maarten en stap je dus zijn masteringstudio binnen. Een ruimte speciaal geschikt gemaakt om uiterst kritisch naar opnames te kunnen luisteren en eventuele tekortkomingen te signaleren. Daarnaast staat er de nodige apparatuur om goed te kunnen afspelen en luisteren en vervolgens zonodig de opnames bij te stellen. Er zitten grenzen aan dat bijstellen vertelde Maarten, want wat er niet is, kan hij er niet bijmaken. Wat je aan een opname kunt verbeteren, liet hij aan de hand van een paar fraaie voorbeelden horen; eerst de "oude" opname en daarna de gemasterde versie. Wat maakt dat een hoop verschil. Zijn kennis bleek trouwens niet op te houden bij het masteren zelf. Hij maakte ook een aantal opmerkingen over akoestiek, demping van luisterruimtes en apparatuur, de cd-10 van Marantz, schone voedingen, een extra groep (maar met extra nettrafo en nog veel meer.

Tegen half tien naar Fritz. Hij splitste de groep in tweeen. De ene helft ging zijn installatie beluisteren. Cor Kleijn liet een aantal opnames horen, die een goede indruk gaven, wat een zeer fraaie platenspeler met dito element en de top van Marantz met Kharma luidsprekers kan. Dit was dus de installatie waarmee Fritz zijn opnames afluistert. Wat moet ik daar van zeggen? Moet je zelf maar eens gaan beluisteren, beleven, meemaken; een referentie!

Ondertussen kon de andere helft in een naastgelegen ruimte luisteren naar een aantal vijfkanaals opnames van Fritz. geen muziek maar effectachtige geluiden zoals: geweerschoten in een bosachtige omgeving, onweer, regen, draaiende Harley Davidsons, ronddraaiende reuzentrommels (met getrommel erop natuurlijk) in een immens grote hal. Al deze geluiden klonken zeer natuurlijk, en vooral de terugkaatsing door de wanden bij de trommels en de bijkomende geluiden in de buitenlucht waren frappant. Wat is er veel te horen naast het "brongeluid"; bomen, ruimte en lucht zie of voel je niet alleen, je kunt het ook horen. De totale geluidsbeleving wordt er behoorlijk door beinvloed en krijgt als het ware een extra dimensie. Vijfkanaals is voor zoiets natuurlijk een zeer goed medium en Fritz liet dat horen.

Het was dus duidelijk een avond voor "nou-en-nog-eris". Fritz en Maarten voelden daar (voor over een tijdje) wel wat voor. Zorg dat je er dan (wel/weer) bij bent.

Zutphen, zondag 17 april , van 10.00 tot 18.00 uur, voor de tweede keer georganiseerd en een groot succes.

Ben je doe-het-zelver op audiogebied, dan mag je zo'n dag niet gemist hebben. Een verslag erover maken is niet gemakkelijk, want je hebt zo allemaal je persoonlijk voorkeuren en dat betekent, dat je niet bij alle onderdelen van de dag geinteresseerd bent. Wat mij betreft, was het o.a. om de volgende redenen zeer interessant:

- Menno van der Veen was er! Zijn verhaal over de
    ontwikkeling van z'n nieuwste uitgangstransformatoren en
   waar die allemaal voor bedoeld zijn, was de moeite waard.
   "Ik ga je binnenkort uitnodigen voor een avond bij onze
   vereniging en accepteer geen nee", heb ik hem
   toevertrouwd. Dus hoor je de komende winter er meer
over.

- Guido Tent is zo succesvol met o.a.zijn clocken, en ook
met zijn shumt-regelaars, dat hij nu zijn betrekking bij
Philips heeft opgezegd om zich volledig op zijn bedrijf
(Tentlabs) te storten. Hij had trouwens een erg informatief
verhaal over voedingen en het belang van de kwalitatief
daarvan.

- Wim de Haan bij de ''oude'' leden bekend, liet zijn eigen
ontworpen installatie horen. Heel mooi.

Zo is er nog veel meer te vertellen, want er waren nog vele sprekers en demonstrateurs van zelf ontworpen en gebouwde audio-pparatuur. En natuurlijk loop je tegen bekenden op (Bert Fruitema, Fred Dokter, Leo Busscher), praat even gezellig bij en zo........Ik zou zeggen: zorg, dat je er volgend jaar ook bij bent, want eindelijk is er weer iets dat lijkt te gaan uitgroeien tot een heuse manifestatie zoals John v.d. Sluis van A&T ze vroeger ook eens organiseerde. Trouwens John was er zelf ook met zijn produkten en Amplimo en ................

Impressie van 31 maart een "Echte Luisteravond" met Theo Wubbolts.

Het doel van onze hobby is luisteren en vooral genieten van muziek. Dit proberen wij te bereiken door aan de weergavekant de kwaliteit zo goed mogelijk te laten zijn. Op de andere kant, de opnametechniek , hebben wij als muziekluisteraars geen invloed.

Theo Wubbolts hoofdredacteur van HVT heeft een boeiende lezing gehouden over het onderwerp ‘Hoe te luisteren naar opnames’. Doordat Theo zelf ook vele opnames heeft gemaakt kan hij uit een rijke ervaring putten.

Belangrijk bij het luisteren naar muziekopnames is, "ongeacht de kwaliteit van de opname", dat men geniet van de muziek. Dit geldt uiteraard ook voor de kwaliteit van de weergave. Muziek is het doel, en de apparatuur is het middel. De middelen waren overigens dik in orde en werden beschikbaar gesteld door Rick Paap van Dynamic Solutions.

Terwijl Theo de zorgvuldig gekozen fragmenten aankondigde zorgde Rick Paap (Dynamic Solutions) met zijn installatie voor een fraaie weergave daarvan.

Opvallend was de leuke interactie met de aanwezige leden, af en toe werd er enthousiast gediscussieerd met Theo. Voor wie het nog niet wist, werd het wel duidelijk dat Theo Wubbolts een rijke schat aan muziekkennis heeft. Die hij onder meer heeft opgedaan door een grote muziekverzameling aan te leggen.

Tijdens de avond heeft Theo vooral klassieke muziek gedraaid, wat niet als waardeoordeel mocht worden uitgelegd. Er bestaan maar twee soorten muziek in zijn ogen: mooie en lelijke”. En iedereen mag zelf beoordelen in welke categorie een stuk muziek valt..

Bij elk fragment dat gedraaid werd kon een aspect van de opnametechniek beoordeeld worden, Theo gaf dan soms na afloop van het stuk nadere uitleg, bijvoorbeeld over de gebruikte microfoon opstelling en het effect hiervan. Soms werd nog even een stukje herhaald om de toelichting te kunnen herkennen. Als je kan herkennen wat er goed of fout gaat tussen de uitvoering van de muziek enerzijds en de weergave anderzijds, dan wordt het makkelijker om een muziekopname te waarderen en bij goede opnames echt van de muziek te genieten.

    Thema’s die aan bod kwamen:
    Opnemen met twee of juist met meer microfoons
    Welke parameters worden er gehanteerd?

1. galm; te veel, of te weinig, functionaliteit van de galm, ruimtelijke indruk
(muziekvoorbeeld van orgel op CD, i.c. ‘Sounds of York Minster’ op label York CD103 en Cello Sonate op CDAura DDD-014 en eigen opname van piano in Concertgebouw te Amsterdam)

2. doorzichtigheid; hoe instrumenten te herkennen (muziekvoorbeeld Hongaarse dansen van Brahms op Hungaroton HCD12571-2), tekstverstaanbaarheid (kooropname op WVH064 en Sony SK64140)

4. stereo-indruk; afbeeldingbreedte, diepte perspectief, lokalisatiescherpte en middenstabiliteit (Simple Symphony van Britten, Decca 417509-2)

6. stoorsignalen; ventilator videocamera op CD recital Perahia (Sony SK 46437) en neuriën van pianist Glenn Gould op Sony CD37779

7. microfoontechniek verschillen in hoofdsysteem met behulp van eigen opname Bolero van Ravel

8. muziekvoorbeelden op opnames op PentaTone (5186 059 Julia Fischer met vioolconcerten, 5186 019 Dvorak’s Symfonie nr.9 en Beethoven sonates door pianiste Mari Kodama op 5186 024)

De apparatuur waarmee naar de voorbeelden geluisterd hebben werd geheel belangeloos ter beschikking gesteld door Dynamic Solutions Rick Paap en Rob Wattimena van Dynamic Solutions zorgden voor het opstellen en bedienen van de apparatuur

Impressie van 24 februari door Arie Kant met Altec-Lansing

In samenwerking met Arie Kant heeft Serge Zieck een oude Altec-Lansing 604-8G Duplex luidspreker gerestaureerd. Er werd een nieuwe conus in de laag-mid unit geplaatst. Het standaard aluminium membraam van de compressiedriver werd vervangen door een titanium membraam, waarbij ook een nieuwe aangepaste spoel werd gewikkeld. Er werd een nieuwe kast berekend en gebouwd en ook werden de wisselfilters nieuw ontwikkeld.

Net zo interessant was de nog in staat van ‘prototype’ verkerende apparatuur waarmee werd gedemonstreerd.

Frens Mazenier zorgde voor een buizen voorversterker en een single-ended buizen eindversterker. En Gerjo Sampimon zorgde voor een single-ended mosfet versterker naar een ontwerp van Nelson Pass.

Luisterend, kwam men al snel tot de conclusie dat de restauratie van de Altec-Lansing een groot succes is geworden, het is eigenlijk een upgrade, en een zeer goed geslaagde upgrade. Complimenten aan Serge en Arie.

Er werden achtereenvolgend door de verschillende eigenaren wat over de eigen apparatuur verteld en eigen cd’s gedraaid. Fritz de With had voor deze gelegenheid een opname meegenomen die hij samen met Roel Reesink had gemaakt van een paar enorme verrijdbare trommels. Hier kwam duidelijk het dynamische en snelle karakter van de luidsprekers goed tot uiting. Over dynamiek gesproken; het lukte met 1 à 2 watt de grote zaal te vullen met een levensgroot beeld zonder enig gevoel van stress…heel bijzonder.

Het karakter wordt niet alleen bepaald door de luidsprekers, maar o.a. ook door versterkers. Het verschil tussen de buizen en mosfet versterker was goed hoorbaar. En wat nu het mooie van dit verschil in karakter is dat het niet tot een duidelijke voorkeur is gekomen voor de een of de ander. Voor beide versterkers geldt dat zij de Altec-Lansing luidsprekers goed tot hun recht laten komen Als ik zou moeten kiezen tussen de versterkers, dan ik zal ik langdurig moeten gaan vergelijken met veel verschillende soorten muziek.

Impressies van de avond van 27 januari 2005 met Ron Ploeger en Peter De Bruin

Ron Ploeger had een geweldige set meegenomen. Genesis Luidsprekers, Audio Research en Balanced Audio Technology versterkers en een Verdier Platine draaitafel met Schroder Hybride arm en van den Hul Colibri XCW element. Top klasse kabels en alles in een goed rack. Dit zijn merken van naam en faam. Het nieuwe jaar hiermee beginnen is geweldig; noem het maar audiofiel vuurwerk.
Ron had voor de gelegenheid een selectie LP’s meegenomen waar tracks van werden gedraaid.
Vanaf het eerste contact van de naald met de plaat wist je het al: dit wordt weer héééééél bijzonder.
Wanneer je naar muziek luistert die op zeer natuurlijke wijze wordt weergegeven dan luister je eigelijk niet meer naar een installatie, maar je geniet van muziek. Dat is het gene wat wij de afgelopen avond hebben ervaren. Het is ook niet alleen hoog, laag of midden dat er mooi klinkt, het is er gewoon allemaal! Het is de muziek waardoor je gevangen wordt, en je de rest doet vergeten.
Ook op grote afstand achter in de zaal was er sprake van "Music on stage", en de oorzaak was –om dan toch maar Hifi termen te gebruiken- het voortreffelijke stereobeeld en de perfecte balans in het geluid.
Overigens moet je, vooral bij dipool luidsprekers, goed in het midden tussen de speakers zitten voor het stereobeeld, hetgeen in een volle zaal natuurlijk niet iedereen lukt.
Door af en toe wat van plaats te wisselen kregen meerdere aanwezigen de kans dit te ervaren.
Dank je wel Ron en Peter voor een volledig geslaagde en inspirerende avond.
Bart Teunissen en Ron Hoogerwerf

Hetgeen voor mij als analogobeet bijzonder was om te mogen ervaren.
Een voor deze gelegeheid uitgenodigde niet audiofiel met wie praten over dit soort dingen zich beperkte tot:
Ik hoor het toch niet en niet veel verder kwam dan mijn 3-in-1 setje begreep nu wel waar ik het over had. Over het visuele en plaats- en vooral
luistertechnische verschillen waren we het eens.

Een (positief) verpletterende indruk was achter gelaten en ik heb mij ook beschikbaar gesteld als luisterd oor voor 'als je er over wil
praten...' Dit was de volgende dag nog niet mogelijk.
Veel ohhhhhh!'s (visueel (positief), 'het geluid' (ik wist niet dat lp zo konden klinken), de verschillen tussen opnamen (zo duidelijk), en ook de
prijzen (ahum) waren te horen. Een 'normaal' gesprek over deze ervaning nog niet...
Duidelijk is ook dat bij het samenstellen van 'de Ferrari onder de geluidsinstallaties' veel zorg is besteed aan de rust, die nodig is
om tot dit moois te komen.
Ron Ploeger heeft dat erg goed begrepen en wij als leden van AVMN zijn hem dan ook bijzonder dankbaar voor het delen van deze bijzondere luisterervaring.

Marcel Hermans

The Pink Floyd - The Final Cut                  Sara K. - Waterfalls
Michael Hedges - Aerial Boundaries          Ry Gooder - Paris Texas
Eva Cassidy – Songbird                            Enigma - MCMXC
Level 42 - World Machine                        Andreas Vollenweider - White Winds
Cyndee Peters - Black is the Color            Tanita Tikaram - Ancient Heart
Notting Hilbillies – Missing                         Paco de Lucia - Almoreia
The Guo Brothers – Yuan                          Prof. Johnson - Soundshow (45 rpm)
James Welch - Magnum Opus                   UB-40 - Signing off
Dave Grusin – Harlequin                            Miles Davis - Sketches of Spain (45 rpm)
Bjork – Debut                                           Tony Harper - Lady Lonely
Hifi a la Espanola - Rochester Orchestra

Impressie van donderdag 16 December Terug van weggeweest Acoustic Research met Marcel Hermans

Geweldig, gewelddadig en explosief. Dat zijn de woorden van de afgelopen clubavond. Aan mij wederom en voor de laatste maal de eer, het verband tussen die drie woorden duidelijk te maken. Zoals gebruikelijk hier geen details van de set zoals die op de laatste clubavond ten gehore werd gebracht. Zie voor die details de foto’s op onze website

Geweldig, gewelddadig en explosief. Zou er een verband bestaan tussen geweldig en gewelddadig? En wat zou dat verband dan moeten zijn. En "explosief" dan? "Explosief" herinnert mij aan een muziek-cd die vroeger op maandelijkse basis werd verspreid. Een cd vol met de laatste pophits van Radio 3. Zo overdonderend als die cd was, zo overdonderend waren deze Acoustic Research AR-1 speakers van Marcel.

Stel je eens voor: twee slanke en hoge kasten met elk een 15-inch (38 cm) woofer, actief aangestuurd door 500 klinkende watts aan versterkervermogen. Het midden en hoog apart aangedreven door een klasse A Cortes geïntegreerde versterker. Je praat dan over een kracht, een vermogen waar de meeste van ons alleen maar van kunnen dromen. En al dat vermogen hoor je terug in het geluid. Deze speakers zijn ontworpen om de fundamenten te laten trillen en het stof uit de kamer te blazen. Vooral bij 5.1 achtige toepassingen zijn explosies zo overdonderend dat je de nijging krijgt onder de tafel weg te duiken.

Ik kan mij het enthousiasme van Marcel heel goed voorstellen. Vijfhonderd watt en 15 inch groot: Fun, Fun en nog eens Fun

Impressie van donderdag 18 november: Bert Fruitema en Age van der Woud

"Regen regen regen op je kop, ai, ai, aai". Dat is een oud liedje. Niet zo oud echter dat de hele oude knarren het zullen kennen, maar wel oud genoeg voor mij. Ik hoor het Henny Vrienten nog zo zingen. Zijn rustige stem klonk in mijn hoofd, terwijl de regen neer viel. Gelukkig, ik had iets om mij op te verheugen. Als ik de luisterruimte binnen zou lopen, dan zou het er warm zijn. Daar zou Bert en zijn buizen wel voor zorgen. Ongelijk had ik niet!

Een 5.1 buizen voorversterker, een stereo voorversterker, twee buizen monoblokken. Al met al genoeg warmte om lekker je handen boven te warmen. Ik zou echter Bert te kort doen als ik zijn creaties als mof zou afdoen. Ik zou ook mezelf tekort doen als ik zou ontkennen dat de apparatuur mij niet opwond; zelfs een beetje ophitste. Die koele strakke lijnen, dat zwart met goud, die grote ronde knoppen en dat sensuele van de buizenwarmte en de koelte van het metaal. U begrijpt het al: ik ben geraakt.

Voor de exacte beschrijving van de luisterset verwijs ik u naar de foto's. Hier en op dit moment zijn we aangekomen bij het luisteren. Hoe klonk dat alles nu? Een mooie buitenkant en weinig inhoud? Of hebben we toch te maken met iets meer inhoud. U begrijpt het al: het gaat hier om heel wat meer inhoud. Ik ben, of inmiddels kan ik zeggen, ik was nooit zo’n aanhanger van 5.1. Dat had te maken met slechte opnames en slecht afgestelde sets. Bert en Age hebben me overtuigd. Dat gebeurde echter niet bij de eerste klanken. Ik had er wel een paar nummertjes voor nodig. Op een gegeven moment zat ik naast Bert. We zaten aan de zijkant te luisteren. Bert startte een pianostuk en na het horen van de eerste klanken draaide ik mij naar hem om en zei: “dat is mooi”. Voor het eerst hoorde ik wat een goede 5.1 set kon. Niet vijf speakers die allemaal min of meer hetzelfde deden. Nee, een set met vijf speakers die een ruimte, de akoestiek van een zaal creëren. Ik kon voor het eerst de piano haarscherp links van mij horen en schitterend naar rechts wegsterven de aangeslagen snaren. Dat was mooi. Dat is hoe 5.1 hoort te klinken.

Ik ben blij dat ik van de AVMN lid ben. Ik ben blij dat ik elke maand weer iets nieuws kan horen. Ik ben nu al blij, omdat ik ergens in de toekomst kan zeggen: “Ik was er bij. Ik was er bij toen Age zijn nieuwe speakers aan ons liet horen. Ik was er bij toen Bert ons zijn versterkers liet horen. Ik was erbij! Ik was erbij!”

Impressie van donderdag 28 oktober: Guido Tent, Sebastiaan de Vries en Fritz de With

Hoe kan ik de prestaties van mijn cd-speler nog verder verbeteren? Dit was een vraag, die centraal stond op de avond in oktober. Guido Tent hield hierover een boeiend betoog. Intussen was Sebastiaan de Vries van Sound Evolution (www.soundevolution.nl) druk bezig met het modificeren van een Marantz CD17 MK 2 cd speler. Dankzij het uitstekende camera-werk van Fritz de With kon iedereen het werk van Sebastiaan via een scherm volgen. Opmerkelijk was dat onder het toeziend oog van toch gauw vijftig van onze leden Sebastiaan zijn werk in alle rust nauwkeurig en vlot deed.

Het resultaat van de modificatie mocht er inderdaad zijn. Bij de vergelijking met een ongemodificeerde Marantz cd speler van hetzelfde type viel op hoe groot de verschillen zijn. Op de website van Guido Tent (www.tentlabs.com) kunt u nog eens nalezen wat die verbetering dan precies is.

Technische commissie: bijeenkomst van 20 oktober: als u er niet was, dan heeft u wat gemist

De eerste bijeenkomst, verzorgd door Adriaan van Doorn op 20 oktober, was echt de moeite waarde. Zijn buizenversterker, die speciaal voor de bijeenkomst had gemaakt, klonk werkelijk fenomenaal. Adriaan had veel tijd gestoken in de voorbereiding; naast de versterker die hij had gebouwd, had hij ook een bijbehorend artikel geschreven dat beschikbaar was voor de aanwezigen. Op de avond ging Adriaan uitgebreid in op de technische achtergrond van zijn versterker en de achterliggende filosofie.

Impressie van donderdag 30 september: vinyl met Fritz de With en Maarten de Boer

Hoe begin je een nieuw seizoen van de Audio Vereniging Midden Nederland? Zet je een top installatie met alle toeters en bellen neer, of begin je bescheiden? Laat je je leden de hele avond op kosten van de club eten en drinken, of neem je de leden mee uit naar een bouwer / importeur? Wat doe je als bestuur van de AVMN? Om die vragen goed te beantwoorden, moeten we ons afvragen wat het doel van de AVMN is. Het doel is ledencontact, uitwisseling van informatie en kennis en, jawel, gezelligheid. Wat zou het bestuur dan beter kunnen doen dan een avond organiseren met bovenstaande “high-end componenten”?

Deze eerste avond van het nieuwe AVMN seizoen was een ode aan de plaat en haar verhaal. Dat verhaal werd door twee enthousiastelingen verteld. En met behulp van welke installatie werd dan dat verhaal verteld? Over de betreffende installatie kun je alles lezen in de vorige nieuwsbrief. Hieronder gaan we uitsluitend in op dat verhaal van de twee bijzondere gasten.

Het eerste deel van dat verhaal werd verteld door Fritz de With. Fritz liet ons diverse opnames van plaat en cd horen, waarbij het aan ons was te bepalen wat nu mooier en beter klonk. Klinkt een plaat, ondanks de datering mooier, of zijn het toch de nieuwe technische ontwikkelingen die de cd zo bijzonder maken. Sommigen vinden de analoge vervorming mooi. Anderen willen juist de analytische helderheid van de cd. Nog weer anderen willen de ene keer de plaat en dan weer de cd. In ieder geval kunnen we stellen dat dankzij Fritz wij heel wat hebben geleerd over de verschillen tussen geluid uit een groef en geluid uit putjes. Fritz dank je wel.

Het tweede deel van het verhaal werd verwoord door Maarten de Boer. Wat is die man een boeiende spreker met de nodige humor in zijn verhaal. Volgens mij zou hij een betoog over het rapen van eieren uit een legbatterij nog grappig en enthousiast kunnen laten klinken. Van hem hebben we alles geleerd over het totale proces van snijden. Hij beschikt over een enorme berg kennis, beginnend bij de lak en eindigend bij zo’n zwarte schijf. Bij zoveel kennis en theorie hoort natuurlijk een praktijk ervaring. Daarom mogen wij, leden van de AVMN, hem in het walhalla van zijn studio bezoeken. Ik kan u verzekeren beste lezer, als het maar enigszins kan, zal deze clubgenoot en verslaggever er bij zijn. Maarten dank je wel voor je lezing en je uitnodiging.

Ruud van der Lem van Lemon-Audio (www.lemon-audio.nl) hield in juni een presentatie over de technische aspecten bij het ontwerpen en bouwen van luidsprekersystemen. Hij startte met de selectie en keuze van luidspreker units. Vervolgens kwamen een aantal ontwerpoverwegingen aan de orde.

Koos Schenk demonstreerde de afgelopen avond twee luidsprekers, te weten de Royal Excalibur, zijn nieuwste, en een kleiner model de Extrema Vanganza Mk 2. Meer informatie over deze luidsprekers is te vinden op de website van Koos, www.taf-oss.n l. Bert Vreedendaal van Clofis zal zorgde voor een cd-speler en versterker.
Voor de geïnteresseerden: op www.hifi.nl is een recensie te vinden van de Royal Excalibur.

Servi Q is importeur van Oehlbach kabels/interlinks, Canton luidsprekers, Fujitsu plasmaschermen/aansluitmaterialen en Teac. De set die op de avond werd gebruikt, bestond uit:
- de Teac DV-50, hun allernieuwste cd/sacd/dvd-speler.
- De Teac P70 en D70, een schitterend loopwerk en dac.
- J.K. voor- en eindversterker.
- Fujitsu plasmascherm
- Canton luidsprekers
- Oehlbach bekabeling.
Het eerste deel van de avond bestond uit het beluisteren van deze set. In het tweede deel van de avond werden andere cd-spelers op de set aangesloten om deze vervolgens te beluisteren om na te gaan waar de verschillen liggen.

Eddy Richmond, een lid van onze vereniging, verzorgde de avond van 25 maart. Eddy bracht een installatie mee die niet piepjong meer is, maar waar hij nog steeds veel plezier aan beleeft. Zijn installatie bestaat uit een Revox geïntegreerde versterker, Revox cd-speler, Pied Piper luidsprekers, voorzien van, naar zijn mening, gewone kabels. Ook nam hij een platenspeler mee.
De avond bleek te moeite waard te zijn om bij te wonen. Het plezier dat Eddy aan set beleeft kon het delen met de aanwezig leden.

Menno van der Veen hield voor ons een lezing met als titel "de grenzen van audio". Er kwamen zaken aan de orde als a) richting horen; b) afstand horen en meer dan dat. Hij gebruikte zijn eigen geluidsinstallatie om een en ander toe te lichten. De installatie bestond uit Tannoy Reveal luidsprekers, UL40S2 met zilver trafo's, Wadia dac en loopwerk.

Zijn lezing die in feite een tutorial was, viel bij de aanwezigen in goede aarde. Het is helaas binnen het bestek van deze nieuwsbrief niet mogelijk om er verder op in te gaan.

Menno meldde bovendien nog dat hij zijn boek over buizenversterkers in delen op zijn website www.mennovanderveen.n l plaatst. Als u het allemaal wil lezen, dan is het nodig om er snel bij te zijn, want Menno vervangt een oud deel door een volgend tot de volledige inhoud eenmaal op zijn site heeft gestaan.

We startten het nieuwe audiojaar met een avond die wordt verzocht door Cees Ruijtenberg. Cees is oprichter en eigenaar van bedrijf Metrum Acoustics (www.metrum-acoustics.nl). De avond stond in het teken van de door hem in het verleden waargenomen problematiek rond luidsprekers. Om deze problematiek het hoofd te bieden is Cees begonnen met het ontwerpen daarvan. Zijn inspanningen hebben geleid tot de ontwikkeling van de Syntaxis (een hybride electrostaat). Tijdens de avond werd de Syntaxis tot leven gebracht met een Meridian cd speler en een zelfbouw klasse A open lus versterker. Het geheel klonk opvallend muzikaal.

Hij wist de aanwezigen niet alleen te boeien met de fraaie weergave van cd’s, maar ook met de uitgebreide technische toelichting op de producten die hij heeft ontwikkeld en ontwikkelt. Naast het ontwerpen van luidspreker is zijn bedrijf ook actief op gebied van de ontwikkeling van 3e generatie ESL's (ringradiatoren), alsmede een klasse A open lus versterker. Ook ging hij in op de achtergrond van zijn bedrijf.

Impressie van de avond van donderdag, 18 december 2003:
John Hofboer met Elac en Dick Steffens zorgen voor muziek en beeld

Ter afsluiting van 2003 verzorgden John Hofboer (John en Partner) en Dick Steffens voor ons de avond van december. De avond stond in het teken van muziek en beeld. John nam hiervoor een surround set met de bekende en fraaie Elac luidsprekers mee. Het geheel vormde met de software van Dick een mooie afsluiting van het jaar.

Alle aanwezigen herinneren zich ongetwijfeld de levendige discussies tussen de leden in de zaal en het panel, dat bestond uit Bert Fruitema, Arie Kant en Fred Dokter. Gezien de veelheid van onderwerpen die aan de orde kwamen, is het helaas niet mogelijk om hier een kort verslag van te maken.

Aan de opening van dit stuk kwam ik geheel per toeval; voor zover toeval natuurlijk bestaat. Ik had wat muziek aan staan en liep te ijsberen over het begin. Dat is altijd erg moeilijk. En opeens hoor ik Roel zingen. "Ta Taa, tat ata taa"; de Rolling Stones en ‘I can get no satisfaction’. Dat typeert die man volledig. Ooit begon hij met een kristal ontvangertje. Nu, ik weet niet hoeveel jaar later heeft hij een complete lijn neer gezet. Dat kristal ontvangertje is uitgegroeid tot een voor- en eindversterker en een paar zuilluidsprekers. En is hij nu klaar? Nee, Nee Nee!!.

Over de huidige bouwactiviteiten van Roel zal ik niets schrijven. Dat weet ik namelijk ook niet. Dat wil hij voor een toekomstig jaar bewaren. Voor nu hebben we geluisterd naar verbeterde A18 en P11 van T&A. Van de A18 heeft Roel twee monoblokken gemaakt. De P11 is naar zijn inzichten gemodificeerd. Van de Maranz cd-speler is hij afgebleven. De zuilluidsprekers waren van het type tweeweg transmissielijn met Scanspeak units.

Over het geluid, de klankkleur van de installatie kan ik kort zijn. De installatie produceerde een helder geluid. Volgens Roel was het zelfs helderder dan bij hem thuis. Wat mijzelf met name op viel was het stabiele geluidsbeeld. Instrumenten hadden niet de nijging bij het stijgen of dalen van de toon van links naar rechts te zwabberen.

Na twee maanden zomerstop zijn we goed begonnen. Han van Diest van Die-is’t ! uit Nieuwegein toonde een selectie van de door hem gevoerde merken met als kenmerk dat ze allemaal van franse afkomst waren. Jean Marie Renaud luidsprekers, Siemel voor- en eindversterker, en een cd-speler van Atoll. Voor de meeste van ons betrekkelijk onbekende merken. Na een korte uitleg over de merken en de mensen erachter werd er muziek gedraaid. Hierbij groeide de bewondering voor de getoonde apparatuur. Het klonk gelijk erg goed en dat betekend dat het onder ‘huiskamer omstandigheden’ alleen maar beter klinkt. Er werden veel muziek stijlen gedraaid en men luisterde aandachtig. Het werd een geslaagde avond waarbij we een paar interessante merken leerde kennen. Dat was't!

Impressie 26 juni: Adriaan van Doorn met een muzikale set

Velen van ons herinneren zich nog levendig de eerste keer dat Adriaan van Doorn, lid van de A.V.M.N., demonstreerde met een buizenversterker en cd-speler van Audio Aero in combinatie met Tannoy luidsprekers. Wat ons bij is gebleven, is het feit dat die set muziek maakte. Adriaan verzorgde voor ons de avond met de volgende set:

Digitale deel
1 Drive Audio Aero model PRIMA CD player
2 Link RG58-U met 2x BNC
3 Pre-conv. Audio Aero model PRIMA D/A converter
4 Links IXOS,Studio Connect met 2x XLR

Analoge deel
1 Source Benz Glider, high output MC
2 Drive Linn LP12, completely modified bij AJ
3 Pre-pre Marantz PH22 phono equilizer
4 Links RG58-U met 2x RCA
5 Pre Marantz SC 22 pre-amp
6 Links DAP MC-226 microphone cable met 2x RCA + 1x XLR

Mixed vergelijk van Analoog en Digitaal
1 Link cd naar pre-amp: Isoda Electric HC-05-PSR, 2xRCA
Wisselen van dezelfde opname op cd en vinyl

Power gedeelte
1 P.A. Audio Aero CAPITOLE 80 Watt buizen mono's (proto)
2 Links van den Hull 2x 2,5 mm2
3 Speaker Tannoy D 700.

Impressie 22mei: Fred Dokter met een primeur

Bij het binnen stappen van de zaal werden mijn oren door twee opmerkelijke uitingen getroffen. Als eerste was daar het woord van Fred Dokter. Hij zei iets over eindversterkers. Ik kan mij de exacte woorden niet meer herinneren. De boodschap echter trof mij des te harder. De uitspraak betrof eindversterkers. Ze moesten een eenvoudige print hebben voor het stuurversterker deel en een enorm krachtig en snel voedingsblok. Daar was ik het helemaal mee eens! Te meer omdat mijn eigen monoblokken uit een hoop koelribben en wat elektronica bestaan, aangevuld met een ontbijtbord grote ringkern

Toen Fred vervolgens mij de apparatuur liet zien, werd zijn uitspraak volledig door zijn filosofie ondersteund. Drie kasten stonden er te pronken. Een voorversterker, een kast voor het voedingsdeel en de laatste kast met de eindversterker. Als bron werd gebruik gemaakt van de Philips SA1000 cd-speler. De geluidsboxen waren twee op bestelling gebouwde, drieweg zuilen. Het bijzondere van de speakers was, naast de keuze van de perfect op elkaar afgestemde units, het “nog” zeer uitzonderlijk frequentiebereik. De speakers waren ontworpen voor Super Audio (SA).

Wat was nu het onvergetelijke van de avond? Wat maakte deze sessie zo uitzonderlijk? Wat maakt Fred Dokter zo bijzonder. Het antwoord op bovenstaande vragen vind je door een andere vraag te stellen. Wie kan een complete installatie bouwen? Het antwoord is Fred Dokter. Hoewel de cd-speler niet van zijn hand was, zou het mij niet verwonderen, als hij dat ook nog zou kunnen. Wat een kennis heeft die man in huis en wat een diversiteit aan disciplines. De vereniging kan trots zijn op deze man. En ik zou niet zo jubelen als het slecht klonk. Verre van dat. De kwaliteit van het geluid stond op een extreem hoog niveau. Het klonk NAAR en ALS muziek!

Impressie avond 24 april door Bert Fruitema

Het programmeren van sprekers / gasten voor de clubavonden is verre van een makkelijke opgave. Daar zijn een aantal redenen voor aan te geven. De leden kennen inmiddels heel wat luidsprekers, versterkers, cd-spelers, kabels etc. Heel veel producenten en importeurs hebben inmiddels een voordracht gehouden. Verder is niet elke spreker en niet elk onderwerp even interessant voor de leden. En toch is het tot nu toe uitstekend gelukt om boeiende voordrachten en demonstraties te regelen. Zo ook deze keer.

Ver van tevoren was bekend welke apparatuur aan de leden getoond zou worden. Zie voor de details de vorige nieuwsbrief en de plaatjes. Even bijzonder was het dat de beloofde spullen op de betreffende avond ook daadwerkelijk voor in de zaal stonden. Verder is het zeer uitzonderlijk dat één man, Bert Fruitema zo uitzonderlijk veel passie en technische kennis in huis heeft om een prachtige versterker lijn neer te kunnen zetten. Een buizenreeks die in de looptijd van tien jaar door Bert is ontwikkeld, en door ontwikkeld en uiteindelijk heeft geresulteerd in de Alfi serie.

Over hoe het klonk ga ik niets zeggen. Dan had u er maar bij moeten zijn! U bent zelf verantwoordelijk voor het ontzeggen van genoegens aan uzelf. Ik ga wel zeggen dat er een buitengewoon knap product aan de club is gepresenteerd. Het product was zelfs zo mooi dat we er met ons allen bij buizenlicht naar hebben geluisterd.

Soekhdew Basant

Impressie 27 maart door Arie Kant: Luidsprekers

De maart bijeenkomst van de AVMN was een druk bezochte avond. Veel clubleden hadden de uitdaging van Arie aangenomen en waren komen opdagen om met eigen oren te luisteren naar de drie speakers die de hij en twee vrienden aan ons beloofd hadden. De set bestond uit een Sony scd1 sacd-speler, een Burmester Rondo geïntegreerde versterker en drie sets speakers. Voor de pauze hebben we naar de drie sets geluisterd. Na de pauze zijn we verder gegaan met de favoriete keuze van de club.

Alle drie paren waren unieke speakers met een perfecte technische afwerking met oog voor detail. Alle drie sets waren gesloten systemen met extra passieve woofers. De eerste set waren de door Arie ontwikkelde minimonitoren. De tweede set was een monitor met een andere mid-laag unit en een Lineum tweeter . De derde set bestond uit twee zuilen van een meter hoog, in marmer-look beschilderd. Hierin waren dezelfde units als in de minimonitor toegepast maar in een iets grotere kast. Dat de kast veel groter leek kwam door de geintegreerde voet die eigenlijk gevuld is met zand , dat i.v.m. het gewicht was thuisgelaten.

Het bijzondere van deze avond was de uitdaging van Arie. Hij vroeg ons eerlijk en duidelijk te zeggen wat we van de verschillende sets vonden. Het ging uiteraard om een met argumenten ondersteunde mening. Door deze open en kwetsbare houding ontstond een zeer interessante en levendige uitwisseling van gedachten en ideeën. Gedachten waaruit duidelijk bleek, waarom een clublid een speaker mooi, of juist niet mooi vond. Deze open houding van de presentatoren maakte de avond een hele bijzondere.

Verslag volgt
Verzoek aan degenen die bij de show zijn geweest te vermelden wat er allemaal op
bijgevoegde foto's staat aan de webmaster

Richard van Everdingen liet ons horen wat een actieve interlink voor de weergave van muziek kan betekenen. Stoorsignalen die bijvoorbeeld afkomstig zijn van het display van een cd-speler kunnen worden verwijderd. Zoals we van Richard gewend zijn, gaf een hij een boeiende en begrijpelijke presentatie over de filosofie achter zijn actieve interlink. De interlink zal spoedig op de markt komen. Wie meer wil weten, kan terecht op zijn website www.delta-sigma-audio.nl.

Impressie 30 januari door Leo Busscher: een mix van techniek en muziek

De eerste avond van het jaar 2003 werd vorm gegeven door Leo Busscher, met ondersteuning van Ron Hoogerwerf. Voor deze avond maakte hij gebruik van de geïntegreerde Bow ZZ-one versterker. De cd-speler was een door hemzelf gemodificeerde TEAC VRDS 25. De speakers waren twee buitengewoon deskundig door hemzelf gebouwde en mooi afgewerkte zelfbouw zuilen.
Op deze avond zou Leo ons meenemen op een muzikale rond reis over de wereld. Het doel van deze reis: het beluisteren van de veelzijdigheid van de installatie. Als extra smaakmaker had Leo een aantal setjes interlinks en speakerkabels mee genomen. De setjes waren afkomstig van SAC (beschikbaar gesteld door www.audiodelight.nl ), Siltech, Analyis-Plus (beschikbaar gesteld door www.foxaudio.nl ), Monster en MIT. Na de introductie van de installatie werden de diverse setjes beluisterd en uiteindelijk koos men voor de Analysis-Plus interlink en speakerkabel. Het was een zeer leerzame avond. Dank je wel Leo.

We sloten het jaar af met een mix van SACD en DVD door Fritz. de With. Zijn installatie bestond uit: de Philips 1000 SACD-speler, de Marantz SR8200 vijfkanaalsversterker en Opera luidsprekers Fritz liet onder meer een SACD van Lils Macintosh horen. Na de pauze toonde hij boeiende beelden in combinatie met geluid. Hiervoor gebruikte hij opnames van een laag vliegend vliegtuig, een boot die met hoge snelheid onder een brug door ging en een rondrijdende vrachtwagen met daarop een orgeltje. Duidelijk werd dat zijn opnames realistisch overkomen Tevens vertelde hij ons leuke en boeiende informatie over de wijze waarop die opnames tot stand waren gekomen. Kortom, de avond leverde een interessante kijk in de keuken van deze opnames op.

De één na laatste avond van het clubjaar werd verzorgd door Jeffry Dam en Charles Oostrom van OLS/Kharma. Zij hadden voor ons de volgende apparatuur opgesteld. De luidsprekers waren de steenrode Kharma Ceramic 3.2, waarvoor de bouwers de Amerikaanse “Golden Ear Award” hebben gewonnen. De mechanisch gedempte en elektrisch afgeschermde speakerkabels waren van het type Kharma Enigma. Deze kabels verdwenen in een Audiomat Solfège versterker van Franse makelij. Van hieruit ging de lijn verder terug naar de Wise Medea DA-converter. Als loopwerk werd de CEC TL 2x gebruikt.

De eerste klanken van de installatie werden gevormd door een sireneachtig gehuil op een bedje van nulruis. Na de eerste schrik bleek dit een signaal een methode om de apparatuur snel op te warmen. Daarna hebben we in twee blokken kunnen genieten van mooi geluid, ingeleid door de beide heren. Niet voor niets hebben deze speaker en de bouwers een Amerikaanse prijs gewonen.

Louis Raatjes (de man achter Art Speak) verzorgde voor ons de avond in oktober. Binnen het bestek van deze Nieuwsbrief is het niet mogelijk om gedetailleerd in te gaan op de inhoud van de avond. Tal van zaken werden door Louis behandeld, o.a.: de opstelling van luidsprekers, de behuizing van luidsprekers, voedingen in allerlei audio-apparatuur, gebruik van audio componenten, de kwaliteit van inwendige bedrading, etc.

Opvallend was dat met eenvoudige en goedkope middelen een duidelijk hoorbare verbetering bereikt kon worden. We willen niet onvermeld laten dat Louis de onderwerpen op een boeiende wijze wist te presenteren.

We zijn ons audioseizoen 2002/2003 op een bijzonder manier gestart, we waren namelijk te gast bij HVT en Polyhymnia te Baarn. Er was een boeiend programma samengesteld, dat draaide om kijken (DVD) en luisteren (SACD 5-kanaals) op topniveau.

De meerkanaalsmuziek die werd gedraaid, bestond onder meer uit de vijfde symfonie van Mahler, de Toccatta van Bach, het Rondo van Schubert, Shifting Landscapes van Adam en muziek van Mozart. Ter vergelijking konden we ook nog genieten van de quadrafonisch opgenomen muziek van Handel. Deze laatste stukken werden via een PC als bron weergegeven. Wat opviel, was dat er bij de meerkanaalsweergave het geheel aanmerkelijk dichter bij de werkelijkheid komt dan in het geval van stereo.

In juni hadden we een avond voor de liefhebbers van klassieke muziek. Kees Koudstaal is namelijk eigenaar van de cd-zaak “Prelude” in Baarn. In zijn winkel verkoopt hij alleen maar klassieke cds. Hij is geopend op iedere donderdag, vrijdag en zaterdag. Daarnaast houdt Kees zich bezig met het organiseren van klassieke concerten. Hij weet daarom het nodige van deze muziek af en dat hebben de aanwezigen gemerkt. Kees liet bijzondere fragmenten horen van CD's die hij de moeite waard vind. En dat waren ze zeker. En de stukken werden op een zeer deskundige en enthousiaste manier geïntroduceerd.
De gebruikte installatie werd beschikbaar gesteld door Koos Schenk van Terrazzo Art Fidelity uit Oss. Koos nam twee cd-spelers mee; de CEC 51Z en de CD14 van Marantz.
De versterker was zijn eigen T.A.F. Q; de laatste versie. Als luidsprekers, de Harrie, dit is zijn nieuwste driewegsysteem. Tevens hebben we de Extrema Faganza gehoord.

Adriaan van Doorn verzorgde de avond met buizenversterkers electronica van Audio Aéro, SACD-1000 van Philips en luidspreker van Tannoy. Binnen de beperkte ruimte van deze Nieuwsbrief is het niet mogelijk om gedetailleerd in te gaan op hetgeen die avond was te horen. Hij liet de effecten van verschillende schakelingen in zijn buizenversterker horen. Het was een technische avond die de zeker de moeite waard was.Meer informatie over Audio Aéro is weergegeven in de bijlage en te vinden op de website www.audioaero.com

Op deze avond was het bestuur genoodzaakt een set uit eigen gelederen te presenteren. Het resultaat was er niet minder om. Met componenten van Mark Levinson, Wadia, Verity Audio en Siltech werd een klinkend resultaat bereikt.

Verslag van de avond van 28 maart: Arie Kant gebruikt ‘oude’ specificaties voor luidsprekers

Op de avond in maart gingen we terug in de tijd. Er bleek hiervoor een overweldigende belangstelling te bestaan. Een aantal bezoekers zat zelfs op het podium in de luisterzaal.
Arie Kant demonstreerde met een combinatie van buizenversterkers en Altec-Lansing luidsprekers. Deze luidspreker units bestaan niet meer en daarom is het voorzien van het oude chassis van een nieuwe conus de enige mogelijkheid om aan deze luidsprekers te komen. Om er voor te zorgen dat een buizenversterker van enkele tot een tiental Watts controle heeft over de luidspreker dient de bewegende massa laag te zijn. De luidspreker kan een behoorlijke geluidsdruk produceren, omdat het conusoppervlak groot is. Arie heeft de unit in een behuizing van meer dan 150 liter geplaatst. Voor het midden-hoog is een hoorn op de baskast geplaatst. Het rendement van de luidspreker is 100 dB/w/m.
Volgens Arie klinkt deze luidspreker alleen echt goed op buizenversterkers. Hiervoor werden de 300B versterker van Bert Fruitema en de KT88 versterker van Frens Mazenier gebruikt. Naast ondersteuning door Bert en Frens werd die ook verleend door Serge Zieck.

Tijdens het beluisteren van de set bleek dat zelfs grote orkestpartijen met gemak de overvolle zaal vulden, hetgeen opmerkelijk was. Het geheel klonk muzikaal en stress was afwezig.

Verslag van de avond van 28 februari: John Hofboer met Elac met CD, SACD, DVD-audio en DVD-video

De avond viel bij de leden in de smaak. Een belangrijke rol hierbij speelde de gebruikte apparatuur en daarom beginnen we dit verslag met een overzicht ervan. De componenten waren de volgende:

Het programma dat John voor ons verzorgde, bestond uit drie delen. In het eerste deel werd er de muziek weergegeven met behulp van het CD en SACD (2 kanalen) format in combinatie met electronica van Sharp.
Tevens demonstreerde John de bijdrage van de 4-pi plus tweeter aan de beleving van de muziek. Het was opmerkelijk dat deze tweeter het gehele geluidsbeeld beïnvloedde ondanks het bereik van 5k tot 50k. De distributie van de Sharp 1-bit componenten lijn zal waarschijnlijk door John&Partner voor Nederland worden opgepakt.
In het tweede deel van de demonstratie werd de 5.1 installatie aangesloten. Achtereenvolgens kwamen DVD-Audio en multi channel SACD fragmenten aanbod. Dick Steffens had op verzoek van John een deel van zijn collectie meegenomen. Voor een aantal van ons was dit een eerste kennismaking met DVD-audio.
In het laatste deel lieten John en Dick nog enkele bijzondere muziekfilm fragmenten zien, waarbij vooral het concert van de Who, op live geluidsniveau, indruk maakte.

Verslag van de avond van 31 januari 2002: Bert Fruitema en Age van der Woud met de UL40-S2 silver

Menno van der Veen zou de avond van 31 januari verzorgen, maar helaas was hij verhinderd. Menno heeft Bert Fruitema bereid gevonden het afgesproken programma te presenteren. Age van der Woud van Xanadu assisteerde Bert hierbij. AVMN bedankt de beide heren nogmaals voor hun spontane medewerking en aan het welslagen van de avond.

Bert en Age verzorgden de avond met de volgende set. Als bron werd gebruik gemaakt van de SACD1000 van Philips. Deze werd die avond alleen als 2-kanaals SACD- en cd-speler gebruikt en was geplaatst op een SSC-plateau.. Aan beide zijden van de SACD-speler stonden twee op het oog identieke buizenversterkers, de UL40-S2 stereobuizenversterker. Deze versterker is ontwikkeld door Menno van der Veen. Hij heeft voor de ontwikkeling van de audio-trafo’s heeft samengewerkt met Amplimo (bekend van o.a. ringkerntrafo’s) Deze samenwerking heeft er toe geleid dat Amplimo de UL40-S2 versterker als bouwpakket op de markt brengt voor de prijs van € 1095.

De UL40-S2 versterker werd in de standaard uitvoering gedemonstreerd en in een uitvoering waarbij de versterker volledig met zilver is bedraad. Hierbij waren zelfs de primaire en de secundaire trafo met zilverdraad gewikkeld. De laatstgenoemde versterker is een prototype. Een uitvoering voorzien van een met zilverdraad gewikkelde secundaire trafo is ook verkrijgbaar bij Amplimo (ca. € 1800,-)

Age completeerde de van zilver voorziene versterker met zijn splinternieuwe top-luidspreker de Xanadu AW35, die intern volledig met Siltech-zilver is bedraad. Deze 60 kg zware 3-weg vloerstaander maakt gebruik van topklasse units van ScanSpeak. De inmiddels befaamde Revelator tweeter en een speciale voor Xanadu ontwikkelde midrange zijn beide gemonteerd op een aluminium baffle.
Net als bij de DS 30 zit de woofer bovenin. Het filter is eveneens op een aluminium paneel gemonteerd en opgebouwd uit eersteklas componenten. De bi-wire-aansluitingen zijn van WBT. De AW35 kost €6000 per stuk. De zilveren interlinks en speakerkabels maakten het geheel af.

Eerst werd de standaard UL40-S2 beluisterd. Hetgeen de kleine krachtpatser van 2x33W met behulp van de Xanadu AW35 in een volle zaal presteerde, was niet mis. Vlak voor de pauze werd omgeschakeld naar het volledig van zilveren draden voorziene UL40-S2 prototype. Op veel punten werd een verbetering waargenomen. Gemak, klank, controle en plaatsing waren beter. Kortom, mede dankzij de zilveren bedrading luisterden we naar een gouden set.

Verslag van de avond van 20 december: Dick Steffens en Age van der Woud zorgden voor muziek en beeld

Dick Steffens zorgde samen met Age van der Woud van Xanadu voor een mooie afsluiting van 2001. De avond stond in het teken van muziek en beeld. Dick beschikte hiervoor over de SACD 1000 van Philips, van Cayin een processor-voorversterker en eindversterker, en een netvoeding van Audiocom. Het zal inmiddels bij de meesten van ons bekend zijn dat Dick apparatuur van het merk Cayin importeert.

Dick liet horen dat het hem ook om de muziek gaat en daarom demonstreerde hij met muziek dvd’s. Age van der Woud maakte waar dat er sprake was van een synergie tussen de componenten en zijn Xanadu luidsprekers. Age had een hagelnieuwe center-speaker meegenomen, en een prototype aktieve subwoofer.

Het geheel werd visueel ondersteund doormiddel van een sanyo LCD projector beschikbaar gesteld door beamerland.nl.

Onze fotograaf was verhinderd maar de bijgaande beelden geven een indruk van de gebruikte apparatuur.

Verslag van avond van 29 november: Rick Paap van Dynamic Solutions met een primeur

Rick Paap demonstreerde op de avond van 29 november met de volgende audiofiele producten:

Verslag van avond van 25 oktober: Arie Kant van Polytone Audio Systems

De avond van Arie Kant stond in het teken van “Luidsprekers doen eigenlijk nooit wat je wilt”.
Arie Kant ging in op diverse aspecten, te weten:

De avond was een succes. De aanwezigen hingen aan zijn lippen en stelden veel vragen.

Verslag van de avond op 27 september: Fritz de With met multi channel SACD

Fritz liet ons op de avond in september vijfkanaals SACD opnames beluisteren. De opnames werden weergegeven met de volgende installatie:

- de Philips 1000 SACD-speler (zie de test in de HVT van sept.)
- de Marantz SA-12S1 SACD-speler
- bekabeling van Siltech,
- de Marantz MM9000 versterkers,
- de luidsprekers waren van Kharma.

Voor de aanwezigen werd duidelijk dat SACD veel muzikaals te bieden heeft. Tijdens de avond verleenden Onno Scholtze en Mathijs Peter van Philips International ondersteuning.

Zoals we van Fred Dokter gewend zijn, liet hij ons een mooie set horen die hij voor een deel zelf had gebouwd en het resterende deel gemodificeerd. De uitgangspunten die hij hierbij had gehanteerd, waren muzikaliteit en dynamiek van de weergave.

Aan het begin van de keten stond een cd-speler, die bestond uit een gescheiden loopwerk, de CDD 882 van Philips, en een dac, het DAC 960 van Philips. Het interne deel van de DAC was door Fred voor nagenoeg 80% veranderd. Met de cd-speler werd een variabel buizen tweewegfilter aangestuurd, dat op zijn beurt de eindversterkers aanstuurde. De eindversterkers waren twee 10 watt single-ended 807 monobuizenversterkers zonder tegenkoppeling voor het midden/hoog. Voor het laag gebruikte Fred een 2 x 25 watt klasse A versterker met een 1,5 Kilowatt losse voedingsunit.

De luidsprekers waren door Fred naar eigen inzicht ontwikkeld. Het uitgangspunt hierbij was een dipool-opstelling met een Fostex 208 Sigma hoogrendement breedbandunit voor het midden/hoog. Voor het laag was een afgeleide van het Carlson principe gebruikt met een 20 cm hoogrendement Kevlar unit van Davis. Voor het superhoog van 12000 tot ca. 80000 Hz had hij een ribbon tweeter ingezet.

Verslag van de avond op 31 mei: Martin Goosen van Transtec met het vlaggeschip van KEF

De rode draad van de avond was: wanneer gaat design ten koste van hifi? Of liever gezegd, heeft hifi nog wel bestaansrecht in een tijd waarbij het uiterlijk de boventoon voert?

Met het oog op de rode draad nam Martin Goosen van Transtec voor de avond in mei de kleinste luidspreker van KEF, het eitje, en de grootste, de Maidstone mee. Hij gebruikte het CD loopwerk van Tag McLaren, en de eindversterker, de MC352 van McIntosh om uit beide luidsprekersystemen het beste te halen. Martin liet ons muziek en opnamen horen die hem na aan het hart liggen.

Bij deze avond was onder andere Xanadu en Interludium met een surround opstelling met de nieuwe centre speaker van Xanadu en nieue (surround) produkten van Cayin..

Al geruime tijd geleden liet Adriaan van Doorn, tevens lid van de A.V.M.N., ons weten dat hij met apparatuur van Audio Aéro opgenomen muziek tot leven kan brengen. Tijdens de avond in april bleek dat hij niet had overdreven. Al de aanwezigen waren het er over eens dat het adembenemend klonk. De set, waarmee Adriaan demonstreerde, was als volgt samengesteld:
        PRIMA integrated amplifier
        PRIMA cd speler
        PRIMA DAC
        CAPITOLE TRANSTRAC integrated amplifier

De luidsprekers waren van het merk Tannoy en door Hobo Hifi in Amersfoort ter beschikking gesteld.

Verslag avond van 29 maart 2001: Passion Audio verzorgde een interessante avond

De heren Hajo en Chris Kerkhof van Passion Audio Nederland hadden voor ons een interessante avond in petto. Zij demonstreerden met de volgende set:
Sonneteer: de Byron cd-speler, Alabaster en Campion versterker en de Sedley phono voortrap
Avid HiFi: Acutus of Volvere loopwerken in combinatie met SME-V toonarmen
ARS Acoustica: Celera luidspreker.

Na enig fine tunen was de scherpte uit het hoog verdwenen en kon iedereen horen hoe goed de set klonk. Voor meer informatie verwijzen we u naar de website, www.passionaudio.nl

Het verslag van de avond in februari heeft langer op zich laten wachten dan was voorzien. We willen het u echter niet onthouden en daarom is opgenomen in deze Nieuwsbrief.

John Heerooms en Jaap Burger verzorgden op 15 februari een bijzondere avond. Aanvankelijk zouden Marc Trotsenburg en Jaap Burgen de avond organiseren. Echter, Marc overleed op 22 januari. John en Jaap besloten daarop om de avond ter nagedachtenis aan Marc te houden. John en Jaap verwerkten de ideeën van Marc in het programma.

De avond stond in het teken van compressie van muziek. Tijdens de eerst helft werd er geluisterd naar het MP3 formaat Hiervoor werden de DAC en Voorversterker, beide gebouwd aan de hand van artikelen in het tijdschrift Elektuur, de Velleman buizeneindversterker en de VIFA luidsprekers, de Format, gebruikt. Ook maakten John en Jaap gebruik van een PC, die voorzien was van de TERRATEC DMX geluidskaart en WINAMP software.

Na de pauze lieten zijn een aantal multichannel (DTS) muziekfragmenten horen. Hiervoor werd de volgende apparatuur gebruikt: de Yamaha DVD795 DVD speler,Yamaha RX-V2095rds receiver met DTS decoder
Yamaha YST-SW300 subwoofer, VIFA luidsprekers (de Format) als frontspeakers, het model Eden surround I als achterkanaalluidsprekers en de Eden center I als centrumluidspreker.

Bert Doppenberg van het bedrijf BD-design bleek voor ons een interessante avond in petto te hebben. Met ondersteuning van Ron Kemp, Kemp Electronics, demonstreerde Bert met een audioset, die als volgt was samengesteld:

- de Oris 150 met Lowther PM4 magneet en AER diaphragm
- een W-bin voor het laag met Altec 421-8H
- twee gemodificeerde Unison Research Smart 845 buizenversterkers voor de Oris
- de Array Quartz Solid State eindversterker voor het laag
- de Array Obsydian remote controlled passieve voorversterker
- de Audio Synthese DAX-3 DA-converter
- een gemodificeerde Philips CD880 als loopwerk
- Kemp Elektronics Netfilter incl. HighPower en LowPower cables
- en waar mogelijk Deskadel zilveren bekabeling tussen de verschillende apparaten.

Een middag over dvd, anamorphic lenzen, Denon, JBL, The Pied Piper, Tanoy, Kef, Yamaha, Rel, progresive, interleave, aanpassingen, www.dvdexpress.com, dvd met video(film) / dvd met film, race auto's force feedback stuurtjes, erg veel gastvrijheid en nog veel meer.

De Beer Home Theater Specialist te Berkel 010-5110487 heeft de installatie geleverd / geadviseerd.

Verslag avond van 21 december 2000: een experimentele avond door Bert Fruitema

Op de laatste audioavond van het afgelopen jaar werd duidelijk dat een experiment boeiend kan zijn en bovendien zeer muzikaal kan klinken. De avond in december stond in het teken van een uitgebreide vergelijking van buizen. Het ging om buizen in de voorversterking. Niemand minder dan Bert Fruitema (Alfi) heeft een speciaal daarvoor ontwikkelde vergelijkingsvoorversterker gebouwd. Deze voorversterker munt uit door de eenvoudige schakeling en is bovendien zonder tegenkoppeling. In deze voorversterker, die audiofiel is gebouwd, kunnen 40 verschillende typen buizen worden geplaatst. Bovendien kan ook nog eens bij ieder type buis de keus worden gemaakt om de gelijkrichtbuis (voor de voeding) direct of indirect te verhitten. We willen ook nog melden dat de voorversterkerbuizen als kathode- of anodevolger kunnen worden geschakeld.

Verslag avond van 30 november 2000:
John Hofboer en Dick Steffens met een high-end DVD-show.

De avond van 30 november werd verzorgd door John + Partner met een high-end DVD-show. Dick Steffens was die avond ook aanwezig en liet ons interessante DVDs zien en horen. De aanwezige leden waren zeer enthousiast over het programma. Dit bleek met name uit het feit dat de avond pas om 24.00 uur was afgelopen.

In de vorige Nieuwsbrief meldden we enthousiast dat we Onno Scholtze hadden kunnen strikken voor een avond. We vinden het bijzonder dat we iemand met ruim 27 jaar werkervaring als opnametechnicus bij Philips Classics voor ons een avond wilde verzorgen. Hij heeft bijzonder veel verteld en boeiende opnames laten horen. Het is ondoenlijk om de avond samen te vatten zonder hem tekort te doen.

De boeiende opnames konden worden beluisterd dankzij Hans Pol van Pol-Audio uit Baarn, want hij stelde voor de avond een goede installatie beschikbaar.

Avond van 28 september 2000: Ruud Jansen van Speakerland met de Reference-plus.

Op de afgelopen audioavond demonstreerde Ruud Jansen een luidspreker met Scan Speak units. De luidspreker is geconfigureerd als een zogenaamd twee-en-half-weg-systeem, een twee-weg met aanvulling in het laag: de Reference-Plus. De Reference-Plus bestaat uit de volgende units:

- hoog: Revelator. Het topmodel van Scan Speak met een grote gegoten frontplaat, die zorgt voor
een exact fasegedrag van de tweeter over het hele bruikbare frequentiegebied;

- mid:      18W8546-01, zwart gecoat kevlar membraan, grote magneet en stabiel gegoten frame.
                Gekozen is voor een kevlar conus vanwege de betere inwendige demping in het middengebied.
                Een hardere conus breekt te veel op en geeft te veel vervorming in het meest kritische gebied;

- laag: 18W8545-00, papier met koolstofvezelversterking. Extreem stabiel en geschikt voor basreflex.

Ruud Jansen gaf een technische toelichting op het ontwerp. Zoals gewoonlijk was er veel belangstelling voor de technische aspecten.

Avond van 22 juni 2000:
Arie Kant van PolyTone Audio Systems met een nieuwe minimonitor.

De minimonitor van Arie Kant viel goed in smaak. De technische toelichting werd ook door de leden gewaardeerd. In het verhaal van Arie Kant werd er gewezen op de vak- en hobbybladen: Speaker Builder, Klang & Ton en Hobby HIFI (van Bernd Timmermanns die vroeger werkzaam was voor het blad Klang & Ton)
Arie wees ons ook op de website www.audioXpress.com , een website over onder andere vak- en hobby bladen en boeken.

Avond van 25 mei 2000:
Leon Vringer van Audiac verzorgde een avond met Arcam en Revel.

In februari 1999 hadden we een interessante audioavond bij Hobo-Hifi te Amersfoort. Daar waren toen al enkele audiocomponenten van Arcam te beluisteren. Toen al vonden we dat dit merk een eigen avond verdiende, daarom vroegen we aan Leon Vringer van de gerenommeerde firma Audiac of hij met die apparatuur voor ons een avond wilde verzorgen.

Op de audioavond van de maand mei liet Leon Vringer ons de volgende set horen:
de FMJ-serie van Arcam:
-    de CD 23 cd speler (de verbeterde Alpha 9)
-    de A22 voorversterker
-    de P 25 eindversterker (geschikt voor bi-amping)
     en de Ultima Studio luidsprekers van Revel.

Koos Schenk van Terrazzo Art Fidelity verzorgde voor ons de avond van 27 april. Koos liet ons de Synergy en de Merlin, horen. Daarnaast had hij een C.E.C.-loopwerk en zijn versterker, die afgeleid is van de Quint, bij zich.Waar het natuurlijk om ging, was dat hij een vloerstaand luidsprekersysteem van 161 cm hoog meenam: de Merlin. De kast van de Merlin is geheel asymmetrisch gevormd (m.a.w. geen parallelle vlakken). Het hoog en het midden wordt weergegeven door magnetostaten. We kunnen er kort over zijn: zijn demonstratie was een succes.

Op de avond van 30 maart heeft Dirk Koldewey (lid van de A.V.M.N.)gedemonstreerd met een set, die hij heeft gebouwd aan de hand van artikelen in Elektuur en Audio & Techniek, en informatie uit het buizenboek van Menno van der Veen. De set bestond uit de P11 lijnversterker (en tevens voorversterker), twee monobuizeneindversterkers van ieder 100 W en de L-100 luidspreker van Audio & Techniek. De luidspreker heeft hij gemodificeerd. Het is een luidspreker uit één stuk geworden. De luidspreker kabels heeft hij zelf gemaakt, evenals de interlinks. De analoge bron was een Micro Seiki draaitafel en de digitale bron een Sony cd-speler.

Op 24 februari verzorgden Jaap Burger en Fred Dokter (leden van de A.V.M.N.) voor ons een avond. Opmerkelijk was dat het de minidisk speler waarmee Jaap Burger demonstreerde verrassend goed klonk. Het verschil tussen een md-speler en een cd-speler is veel kleiner dan we dachten. De verschillen konden we beluisteren op luidsprekers, gemaakt door Fred Dokter. De luidspreker is een compact systeem volgens het D’Appolito ontwerp. Het ontwerp bestaat uit een hoge tonen unit in het midden met daar onder en boven een bas unit. Het ontwerp van Fred is geslaagd, want luidsprekers klinken muzikaal. www.yamaha-hifi.de

Avond van 27 januari 2000: Amphion luidsprekers en Dick Steffens van Interludium.

Frank van Kasteren (Caliber Europe B.V.) verzorgde de avond met amphion luidsprekers uit Finland. Hij liet ons de volgende luidsprekers laten horen: de neon (vloerstaand), argon (ca. 40 cm hoog) en helium+: de kleinste van de drie. De muziek, die Dick Steffens (van Interludium) liet horen, kwam bijzonder goed tot zijn recht op de luidsprekers. Voor degene die geïnteresseerd is in één van deze luidsprekers, voegen we de dealerlijst toe: Snijders, Rotterdam, tel: 010-412 50 00; Audio Wolff, Tilburg, 013-463 34 10; Hobo Hifi, Haarlem, tel: 023-532 40 93; Stuut & Bruin, Den Haag, 070-360 45 05; Hobo Hifi, Den Bosch, tel: 073-612 50 61.
webadressen : www.caliberaudio.com & www.amphion.com

Monty Alexander	Caribbean circle
Patricia Barber	A distortion of love
Yuri Honing Trio	Star Tracks
Nobuko Imai Altviool	Suite nr.1 Reger
Kari Bremnes	Erindering
Eric Clapton	MTV-unplugged
Eagles	Hell freezes over
Renaud Garcia-Fons	Oriental Bass
Harry James and his Bigband	The king James version
McNeely,Levin,Skinner Band	After midnight
Eiji Oue cond. Minnesota Orch.	Mephisto & Co
John Rutter	Requiem
Div.	Burmester test-cd III
Div. waarvan: Grieg, le Papillion	Earwitness Collection (Pianorol opnamen)